• یکشنبه، 17 فروردین 1399
  • Sunday 5 April 2020
گروه خبر: یادداشت‌  -  شماره خبر: 9802  -  13 آبان 1396 ساعت 23:08

محمد علی صادقی کارشناس ارشد انرژی

سرمقاله - چرا «مهندسان معکوس» قابلی نیستیم؟!
مباحث مرتبط به فرآیند‌های درست تولید و گزینش کالا و خدمات مورد نیاز صنعت نفت از زمان بسیار پیش از این در جریان بوده است. چگونه کیفیت را به بخش تولیدات مورد نیاز صنعت انرژی تزریق کنیم؟، نقش دولت در این بین چیست؟ اینها و سوالاتی چون این بارها پرسیده شده است و با پاسخ‌های متعدد رو به رو شده‌اند. کالاهای بی‌کیفیت مصائبی را به صنعت نفت تحمیل کرده است و نمی‌توان روند موجود را آنچنان که تا کنون بوده است ادامه داد. برخی بلندپروازی‌ها در تولید و صنعت برای ما هزینه‌های قابل توجهی در بر داشته است. مفهوم خودکفایی در اقتصاد معاصر با آنچه در ذهن برخی دولتمردان ما وجود دارد فرق دارد. نمایشگاه‌های برگزار شده در زمینه نفت و گاز و پتروشیمی که در کشور ما برگزار می‌شود آینه‌ای مناسب و عبرت آموزی برای مقایسه تولیدکنندگان داخلی و خارج است.خرد حکم می‌کند که اگر طالب رشد تولید داخلی هستیم، باید مبنا را در گزینش کالا "کیفیت" قرار دهیم  نه   داخلی یا خارجی بودن، زیرا اگر تولید داخلی را با هر کیفیت خریداری کنیم، افت کیفیت تولید و رانت جلوه گر خواهد شد ، (( مثال : وضعیتی که در صنایع خودرو سازی وجود دارد )). ما نباید به خاطر چند کار پژوهشی دانشگاهی که به صورت پایلوت انجام گرفته است غره شویم و احساس کنیم دیگر نیازی به همکاری پژوهشی و علمی با مراکز معتبر علمی بین‌المللی نداریم. پژوهش‌های علمی با کار اجرایی بسیار متفاوت داریم، هنوز هم تولید GTL  صنعتی نداریم، اما در عرصه پژوهش‌های دانشگاهی ظاهراً کار انجام گرفته است و کسی نمی‌داند که چرا این تحقیقات به مرحله اجرا نمی‌رسد. زمانی که می‌خواستند پالایشگاه اراک را در دهه شصت بسازند،بسیار صحبت از این موضوع شد که باید پالایشگاه به صورت خودکفا ساخته شود.

 اما همان زمان به این نتیجه رسیدند که مفهومی به نام پالایشگاه خودکفا وجود ندارد و مانند تمام دنیا باید در همکاری با شرکت‌ها و طرف‌های متعدد ساخته شود، از جمله طراحی پالایشگاه. پیشرفته ترین کشورها نیز نمی‌آیند تا تمام فرآیندهای علمی را از اول خود یاد بگیرند، بلکه برای مثال ژاپن نگاه می‌کند ببیند آمریکا تا کنون به چه مرحله‌ای از تکنولوژی رسیده است تا دوباره آن راه را نرود، به عبارتی مهندسی معکوس رمز عبور ما از بحران تولید فعلی و تغییر است، مسئله‌ای که در صنایع نفت نیز به آن بی‌توجه بوده‌ایم. اگر بخواهم مثالی  شخصی برای فهم بهتر عرض کنم، در مذاکره با شرکتی فرآن‌سوی که در نمایشگاه آب و فاضلاب در تهران شرکت کرده بود، به آنها گفتم که ما علاقه مندیم تا در تولید محصولات پلیمری شما که در بخش پتروشیمی تولید می‌شود، سرمایه‌گذاری کنیم، همچنین از آنها کاتالوگ بسیار ساده محصولاتشان را خواستم، در کمال تعجب آنها نه تنها علاقه‌ای به سرمایه‌گذاری ما نداشتند، بلکه حاضر نبودند که به هیچ‌کس کاتالوگ محصولاتشان را بدهند. این امر یک دلیل ساده دارد و آن این موضوع که که سرمایه آنها دانش آنها است که کشورهای بسیار زرنگ تر از ما سعی دارند تا با مهندسی معکوس از دستشان در آورند، ما اما در بذل و بخشش‌های عجیب بودجه‌ای، مبالغ بسیاری را در اختیار برخی دانشگاه‌ها و مراکز علمی قرار داده ایم، اما تا کنون نتیجه قابل قبولی نگرفته‌ایم. کدام یک از این بودجه‌ها به یک مهندسی معکوس درست در کار منتج شده است و صرف اتلاف وقت نشده است. باید پرسید بودجه‌های  دولتی اساساً می‌تواند به پژوهش‌های نتیجه‌گرا منتهی شود؟. مهندسان بی‌شماری داریم  اما مهندسان معکوس‌ساز قابلی نیستیم.