• چهارشنبه، 1 آذر 1396
  • Wednesday 22 November 2017
گروه خبر: اخبار‌مهم / اقتصاد کلان / گزارش  -  شماره خبر: 8200  -  22 شهریور 1396 ساعت 21:41

بررسی حرکت متقابل دلار و تورم :

آهنگ ناموزون دلار
آفتاب اقتصادی: دلار در روزهای اخیر به خط قرمز فرضی 4000تومان نزدیک شده است ، نوبخت، سخنگوی دولت اعلام کرد که بانک مرکزی بر نرخ ارز اشراف دارد و این نرخ در بازار ازاد نیز تحت کنترل این بانک است ، با این همه آیا می‌توان انتظار داشت که نرخ همراه با نرخ تورم حرکت کند .
گرانی دلار؛ غیر طبیعی یا متناسب با نرخ تورم؟
نرخ دلار این روزها آستانه قیمتی 39 هزار ریال را در بازار آزاد طی کرده و گمانه گرانی را در ذهن برخی فعالان اقتصادی به وجود آورده است، اما آمار و ارقام از تداوم رشد این ارز متناسب با نرخ تورم حکایت دارد.
به گزارش ایرنا، آذرماه پارسال یکباره قیمت دلار به محدوده 39 هزار ریال رسید و شاهد بی‌نظمی‌و تلاطم در بازار ارز بودیم؛ آن زمان مسئولان وقت بانک مرکزی این نوسان‌ها را ناشی از فشار تقاضا بر بازار اعلام کردند که پس از مدتی فروکش می‌کند.
گذر روزها نیز مقطعی بودن این نوسان‌ها را ثابت کرد؛ زیرا با گذشت دوران اوج گیری تقاضای ارزی در پایان سال میلادی 2016 (آذر و دی) تب قیمت‌ها نیز در بازار فروکش کرد و به محدوده‌ای متناسب با نرخ تورم رسید، اما اکنون که بار دیگر دلار به مقطع قیمتی 39 هزار ریال رسیده، از آن صف کشیدن‌ها مقابل صرافی‌های منتخب بانک مرکزی برای خرید اسکناس دلار خبری نیست.
فعالان بازار ارز نیز این روزها قیمت‌ها را متناسب با شرایط روز می‌دانند و معتقدند که بانک مرکزی نیز با تزریق اسکناس مورد نیاز به بازار، آن را زیر نظر دارد.
تفاوت وضعیت بازار ارز در آذرماه پارسال و شهریور امسال از یک موضوع ناشی می‌شود: تناسب قیمت دلار با نرخ تورم؛ طبق آمارهای تارنمای اتحادیه طلا و جواهر، قیمت هر دلار آمریکا در 20 شهریور سال گذشته 35 هزار و 450 ریال بود اما این رقم در پایان معاملات دو روز گذشته بازار آزاد به 39 هزار ریال رسید یعنی اینکه در یک بازه زمانی یک‌ساله منتهی به 20 شهریور، دلار 3550 ریال گران شده است.
با این همه اگر نرخ تورم در کشور را در محدوده 10درصد که بانک مرکزی برای مرداد ماه اعلام کرده در نظر بگیریم، به عدد 3545 ریال می‌رسیم یعنی رشد نرخ دلار متناسب با تورم داخلی بوده است؛ بر این اساس اگر فردی سال گذشته بخشی از دارایی خود را به دلار تبدیل کرده باشد، اکنون توانسته ارزش دارایی خود را حفظ کند و سود بیشتری عاید او نشده است.
حال اگر مبنای افزایش قیمت را تفاوت نرخ تورم داخلی (10 درصد) و تورم خارجی (2 درصد) در نظر بگیریم، دلار می‌بایست 38 هزار و 286 ریال به فروش می‌رفت یعنی 714 ریال بیشتر از نرخ تورم داخلی.
این در حالیست که نرخ فروش اسکناس دلار آمریکا در صرافی‌های منتخب بانک مرکزی دو روز گذشته 38 هزار و 860 ریال بود یعنی قیمتی که بانک مرکزی دلار به بازار تزریق می‌کند تا تقاضاهای ارزی را پوشش دهد.
اما تورم تنها عامل اثرگذار بر ارزهای جهانی نیست؛ ارزش برابری دلار و یورو و دیگر ارزهای معتبر بین‌المللی در بازارهای جهانی نیز عامل دیگری است که در بازار داخلی ایران اثر می‌گذارد و از این رو به نظر می‌رسد بانک مرکزی به جای اجرای یکباره آزادسازی قیمت ارز، تلاش می‌کند فاصله قیمتی بین نرخ ارز مبادله‌ای و آزاد را متناسب با تفاوت نرخ تورم داخلی و خارجی و سایر عوامل اثرگذار بر قیمت‌ها کاهش دهد.
شاهد مثالی این رویه در بانک مرکزی، نرخ‌گذاری ارزهای مبادله‌ای است که به صورت روزانه و با در نظر گرفتن شاخص‌هایی چون نرخ تورم داخلی و خارجی و ارزش ارزهای اثرگذار محاسبه می‌شود.
برای نمونه روز گذشته (21 شهریور) قیمت نرخ ارز مبادله‌ای بانک مرکزی 33 هزار و 393 ریال اعلام شد در حالی که پارسال در همین روز قیمت دلار مبادله‌ای 31 هزار و 324 ریال بود. تفاوت این دو نرخ 2069 ریال است در حالی که اگر قرار بود نرخ ارز مبادله‌ای متناسب با نرخ تورم 10 درصدی افزایش یابد، روز 22 شهریور باید قیمت آن به 34 هزار و 456 ریال می‌رسید و اگر مابه‌التفاوت نرخ تورم خارجی و داخلی را مبنای افزایش آن قرار می‌داد، باید 33 هزار و 829 ریال قیمت‌گذاری می‌شد.
بر این مبنا، مسئولان ارزی بانک مرکزی امروز به جای تثبیت قیمت‌ها در بازار ارز که نوعی پرداخت یارانه به کالای خارجی است، کنترل ثبات در بازار را در پیش گرفته‌اند و اجازه می‌دهند قیمت‌ها متناسب با واقعیت‌های اقتصادی جامعه به‌ویژه نرخ تورم تعدیل شود.
کارشناسان بر این باورند، اینکه نرخ مشخصی برای ارزهای عمده اعلام و تلاش شود که بازار در همین محدوده کنترل شود، ایده‌ای مردود در اقتصاد است که بانک مرکزی نیز نشان داده که نه تنها به دنبال این شیوه نیست بلکه فراهم کردن زیرساخت‌ها را برای یکسان‌سازی ارز پیگیری می‌کند.
با این حال، یکی از پیش‌نیازهای یکسان‌سازی ارز و توفیق بانک مرکزی در مدیریت بازار ارزی کشور، بازگرداندن تعاملات تجاری از شبکه صرافی‌ها به نظام بانکی است که هرچند مقررات و بخشنامه‌های آن پارسال ابلاغ و بارها بر اجرای آن تاکید شد اما هنوز به کندی پیش می‌رود. مسئولان بانک مرکزی امیدوارند با ساماندهی نیازهای ارزی تجار در شبکه بانکی کشور و هدایت نیازهای خرد ارزی شهروندان در زمینه ارز مسافرتی به سمت صرافی‌ها، هم برآوردهای خود را از نیازهای ارزی کشور دقیق تر کنند و هم مدیریت بهتری بر مصارف ارزی داشته باشند که ایجاد سامانه ثبت منشا ارز در گمرک با همین رویکرد راه‌اندازی شده است.
یکسان‌سازی نرخ ارز، نه تنها خواسته دولت برای واقعی تر شدن اقتصاد ایران بلکه خواسته فعالان بازار ارز نیز هست؛ سعید مجتهدی رئیس کانون صرافان در گفت و گو با ایرنا می‌گوید یکسان‌سازی نرخ ارز برکات بسیاری برای مصرف‌کنندگان ارز خواهد داشت و از این رو صرافان از این برنامه حمایت می‌کنند.

یکسان‌سازی نرخ ارز
مسعود خوانساری رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران نیز امیدوار است که یکسان‌سازی ارز امسال اجرایی شود؛ وی در سی‌امین جلسه هیئت نمایندگان اتاق تهران که روز سه‌شنبه برگزار شد، حذف ارز مسافرتی را یکی از مقدمات یکسان‌سازی ارز برشمرد و ابراز امیدواری کرد که تک‌نرخی کردن ارز به سرعت عملی شود.
سیدکمال سیدعلی مدیرعامل صندوق ضمانت صادرات ایران نیز در این باره معتقد است که نمی‌توان در کشور تورم 10 درصدی داشت اما نرخ ارز تثبیت شود.
وی در جمع اعضای اتاق بازرگانی تهران تاکید کرد، نرخ ارز در گذشته پرش بلندی داشته است و هنوز ظرفیت دارد، ولی در چند سال گذشته نیز باید روند رشد نرخ ارز ادامه می‌یافته است؛ ما نمی‌توانیم جنسی را گران بخریم و با دلار ارزان بفروشیم.
محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت نیز روز گذشته درباره تک‌نرخی شدن ارز نیز اظهار داشت: یکسان‌سازی ارز به معنای پذیرش نرخ رسمی‌بازار به‌عنوان مبنا نیست و سال گذشته حتی یکبار دولت به سمت یکسان‌سازی پیش رفت ولی بازار نشان داد که التهاب دارد.
وی گفت: ما نمی‌خواهیم به قیمت کاهش ارزش پول ملی این کار را انجام دهیم؛ رئیس جمهوری سال گذشته با این اقدام مخالفت کردند و بر این نظرند که تا ثباتی در بازار ایجاد نشود یکسان‌سازی ارز صورت نگیرد.
نوبخت تصریح کرد، اگر برخی فکر می‌کنند با یکسان‌سازی و افزایش قیمت دلار ریالی به جیب دولت خواهد رفت، اشتباه می‌کنند زیرا به همان میزان نیز باید برای رشد اقتصادی هزینه کنیم و دولت معتقد نیست که شناورسازی ارز به هر قیمتی صورت گیرد بلکه می‌خواهد قیمت دلار را مدیریت کند.