• پنجشنبه، 6 تیر 1398
  • Thursday 27 June 2019
گروه خبر: اخبار‌مهم / اقتصاد بین‌الملل / گزارش  -  شماره خبر: 700  -  2 اسفند 1395 ساعت 20:41

پیش‌بینی وضعیت محرک‌های اصلی رشد تجارت جهانی:

صنایع داخلی، زمینه‌ساز رشد اقتصادی سال ۲۰۱۷می‌شوند
آفتاب اقتصادی: تجارت در جهان کنونی، ابعاد گسترده‌ای یافته است. شاید سال‌ها پیش برای موفقیت تجار، صرفاً برخی تجربیات و اطلاعات اقتصادی کفایت می‌کرد و آنها می‌توانستند به کمک دانش محدود خود، سایر رقبا را به چالش بکشند. اما در حال حاضر، شمار مولفه‌ها و شاخص‌های مالی، افزایش چشمگیری یافته است و از طریق بررسی این شاخص‌ها و مقایسه آن با سایر رقبا، موقعیت تجاری یک شرکت یا یک کشور تعیین می‌شود. یکی از سازمان‌هایی که به ارائه این آمار می‌پردازد، سازمان تجارت جهانی است. این سازمان با اهدافی نظیر ارتقای سطح زندگی، تامین اشتغال کامل در کشورهای عضو، توسعه تولید و تجارت و بهره‌وری بهینه از منابع جهانی، دستیابی به توسعه پایدار با بهره‌برداری بهینه از منابع، حفظ محیط زیست و افزایش سهم کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته از رشد تجارت بین‌المللی تاسیس شده است. این سازمان با پیش‌بینی هفت محرک رشد تجارت در سال ۲۰۱۷، گزارش جدیدی را در مورد شاخص چشم‌انداز تجارت جهانی (WTOI) منتشر کرد. هدف از محاسبه این شاخص، تعیین جهت‌گیری رشد تجارت در آینده نزدیک است. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که در فصل اول سال ۲۰۱۷، افزایش حمل‌ونقل بین‌المللی هوایی و فروش و تولید خودرو، دو محرک اصلی رشد تجارت هستند.
افزایش رشد تجارت جهانی در سال ۲۰۱۷
مطابق برآوردهای WTO، رشد تجارت جهانی برای سال ۲۰۱۷ بین ارقام ۸/ ۱ تا
۱/ ۳ درصد پیش‌بینی شده است. این در حالی است که رشد تجارت جهان در سال گذشته میلادی ۷/ ۱ درصد برآورد شده بود. بنابراین به دنبال رشد تجارت جهانی در فصل پایانی سال ۲۰۱۶، پیش‌بینی می‎شود تجارت جهانی در فصل نخست سال ۲۰۱۷ روند رو به رشد خود را ادامه دهد. شاخص رونق تجارت جهانی در فصل نخست سال‌جاری به ۱۰۲ رسید که در مقایسه با ۱۰۰.۹ در‌ماه نوامبر سال گذشته افزایش یافته و این امر نشانگر ادامه روند رو به رشد تجارت جهانی است. در همین زمینه، شاخص چشم‌انداز تجارت جهانی، هفت محرک‌ رشد تجارت را مورد ارزیابی قرار داده است که مواردی چون حجم تجارت کالایی، سفارشات صادرات، حمل‌ونقل بین‌المللی هوایی، توان عملیاتی کانتینر بندری، فروش و تولید خودرو، اجزا و قطعات الکترونیکی و مواد خام‌ کشاورزی را در بر می‌گیرد.
بررسی وضعیت هفت محرک‌ رشد تجارت
آمارهای مربوط به حمل بار هوایی، فروش خودرو، سفارش کالاهای صادراتی و ظرفیت جابه‌جایی کانتینر که در شاخص رونق تجارت جهانی آمده است، در چند‌ماه گذشته رشدی باثبات پیدا کرده که نشان می‎دهد میزان تجارت جهانی در سه‌ماه نخست سال‌۲۰۱۷ رشدی سریع‌تر پیدا خواهد کرد؛ با این حال، وضعیت تجارت «قطعات الکترونیکی و مواد خام کشاورزی» همچنان نامطلوب بوده است. اما در مقابل، داده‌های این تحلیل نشانگر این است که دو محرک «حمل‌ونقل بین‌المللی هوایی و فروش و تولید خودرو»، بیشترین سهم را در رشد تجارت جهانی در فصل نخست سال ۲۰۱۷ خواهند داشت. در همین راستا، معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران طی گزارشی به بررسی جزئیات شاخص چشم‌انداز تجارت جهانی(WTOI)  در فصل نخست سال ۲۰۱۷ پرداخته است.

شاخص چشم‌انداز تجارت جهانی چیست؟
شاخص چشم‌انداز تجارت جهانی (WTOI) مربوط به فصل نخست سال ۲۰۱۷ که از سوی سازمان تجارت جهانی منتشر شده، یکی از شاخص‌های پیشرو ارائه‌کننده وضعیت تجارت جهانی است. این شاخص در واقع به دنبال ارائه اطلاعاتی به‌موقع از مسـیر تجـارت در بازه زمانی سه تا چهار‌ماه قبل از انتشار آمار مربوط به تغییرات واقعی حجم تجارت است. شاخص چشم‌انداز تجارت جهانی یک شاخص ترکیبی از چند عامل بوده که عملکرد کوتاه‌مدت را در مقایسه با روندهای میـان‌مـدت اندازه‌گیری می‌کند.
این شاخص بین ۹۰ تا ۱۱۰ متغیر است که عدد ۱۰۰ شاخص به منزله رشد تجارت بر وفق روند قبلی اسـت و ارقـام بیشتر یا کمتر از صد به ترتیب رشد را بالاتر یا پایین‌تر از روند قبلی ارزیابی می‌کند. طبق گزارش فوریه ۲۰۱۷ سازمان تجارت جهـانی، شاخص مذکور برای‌ماه نوامبر ۲۰۱۶ تعیین شده است که معنی آن پیش‌بینی رشـد تجـارت در بـازه زمـانی فوریه - مارس در مسیر بالاتر از روند است.
براساس این گزارش، سازمان تجارت جهانی در سپتامبر ۲۰۱۶ رشد تجارت جهانی برای سال ۲۰۱۶ را برابر با ۷.۱ درصد برآورد و رشـد بـرای سـال ۲۰۱۷ را بین ارقام ۸.۱ تا ۱.۳ درصد پیش‌بینی کرده بود. شاخص چشم‌انداز جهانی تجارت اخیر نشان می‌دهد، احتمال بهبود رشـد حجـم تجـارت در فصـل چهارم ۲۰۱۶ از ارقام قبلی برآورد شده است.
کاربردهای شاخص چشم‌انداز تجارت جهانی
هدف از محاسبه شاخص WTOI ارائه چشم‌انداز کوتاه‌مدت از وضعیت تجارت جهانی نیست، بلکه این شاخص جهـت‌گیری رشـد تجارت را در آینده نزدیک مشخص می‌کند. مهم‌ترین استفاده از این ابزار تعیین نقاط عطف و درجه رشد تجارت جهانی اسـت. همچنین این شاخص به تکمیل آمار تجاری و پیش‌بینی‌های مربوط به تجارت ارائه‌شده از سوی سازمان تجارت جهانی یا سـایر مراجـع بین‌المللی نیز کمک می‌کند.
در همین راستا، شاخص تجارت جهانی در فصل نخست سال ۲۰۱۷، هفت محرک رشد تجارت شامل «حجم تجارت کالایی، سفارشات صادرات، حمل‌ونقل بین‌المللی هوایی، توان عملیاتی کانتینر بندری، فروش وتولید خودرو، اجزا و قطعات الکترونیکی و مواد خام کشاورزی» را مورد ارزیابی قرار داده که چهار جزء از شش جزء این شاخص ترکیبی، نشان می‌دهد که شاخص تجارت جهانی از ارقام قبلی مربوط به آگوست ۲۰۱۶ مثبـت‌تـر است. به عبارت دیگر، چهار محرک «حمل‌ونقل هوایی، فروش خودرو، سفارشات صادرات و حمل دریایی کانتینرها» مربوط بـه این شـاخص، همـه در جهـت مثبـت، افزایشی و بالاتر از روند قرار دارند.
همچنین داده‌های مربوط به شاخص چشم‌انداز تجارت جهانی، نشان می‌دهد سطح شاخص دو محرک «حمل‌ونقل بین‌المللی هوایی و فروش وتولید خودرو» به ترتیب نزدیک به ۱۰۶ و ۱۰۳ است که سهم قابل‌توجهی را در رشد تجارت جهانی در فصل نخست سال ۲۰۱۷ رقم خواهند زد. اما این در حالی است که سطح شاخص «حجم تجارت کالایی» با ۴/ ۹۷ از پایین‌تر سطح نسبت به سایر اجزا برخوردار است. همچنین داده‌های این تحلیل نشان می‌دهد که سطح شاخص سفارشات صادرات ۱۰۲، توان عملیاتی بندری ۱۰۱، اجزای قطعات الکترونیکی ۹۹ مواد خام کشاورزی ۲/ ۹۹ گزارش شده است.
بر همین اساس، داده‌های مربوط به هزینه بین‌المللـی براساس آمـار انجمـن حمل‌ونقـل هـوایی IATA  با توجه به رشد قابل‌توجه محموله‌های هوایی اروپایی، موید رشد قوی در این بخش است. از سویی، افزایش حمل‌ونقل دریایی و همچنین برگشت مجدد رشد فروش خودرو بعد از افت نیمه نخست ۲۰۱۶ از عوامل اصلی بهبود شاخص چشم‌انداز جهـانی تجـارت است، اما وضعیت تجارت قطعات الکترونیک و مواد خام کشاورزی در موقعیت پایین‌تر از روند قبلی قرار دارند و چشم‌انداز مثبتـی بـرای تجارت این دو زیر شاخص در فصل نخست ۲۰۱۷ متصور نیست.

اهمیت تعداد کشورهای مهم تجاری
البته از سوی دیگر، سازمان تجارت جهانی پیش‌تر طی گزارشی اعلام کرده بود، افزایش تعداد کشورهای مهم تجاری و تغییر جهت نسبت تجارت و رشد تولید ناخالص داخلی، پیش‌بینی آینده رشد تجارت را دشوارتر کرده است. به همین دلیل این سازمان‌برای نخستین‌بار به‌منظور پیش‌بینی ارقام سال ۲۰۱۷ طیفی از سناریوها را درنظر گرفته بود. به‌طوری‌که سازمان تجارت جهانی پیش‌بینی کرده بود، در سال ۲۰۱۷ تجارت جهان بین ۸/ ۱ تا ۱/ ۳ درصد رشد خواهد کرد. این در شرایطی است که در گزارش قبلی رشد
۶/ ۳ درصدی برای سال آینده در نظر گرفته شده بود. براساس گزارش سازمان تجارت جهانی، این کاهش پیش‌بینی به دلیل افت بیش از حد انتظار حجم تجارت کالا در فصل نخست و بهبود اندک ارقام تجارت در فصل دوم امسال بوده است. در فصل نخست حجم تجارت کالا منفی ۱/ ۱ درصد بود و در فصل دوم این رقم به مثبت ۳/ ۰ درصد رسید. از این رو، تحلیلگران نیز بر این باورند که کندی قابل‌توجه رشد تجارت، یک مسئله جدی است و می‌تواند هشداردهنده باشد. چراکه رشد پایین تجارت تبعات منفی برای اقتصاد کشورها به دنبال خواهد داشت.

مشکلات رشد اقتصادی طولانی حاصل از جهانی‌شدن
آمار منتشرشده از سوی سازمان تجارت جهانی نیز بر این نگرانی صحه می‌گذارد که پس از یک دوره طولانی رشد اقتصادی ناشی از جهانی‌شدن و تجارت جهانی، درپی وقوع یک دوره مشکلات اقتصادی، دولت‌ها به‌طور فزاینده به دنبال حفاظت از صنایع داخلی خود هستند و رشد اقتصادی بیش از پیش از مصرف داخلی حاصل می‌شود. به گزارش اقتصادنیوز، اگرچه همه دولت‌ها سیاست‌های حمایتی را رد می‌کنند، اما تجارت همچون گذشته از رشد اقتصادی سبقت نمی‌گیرد. البته از سوی دیگر، نشانه‌هایی نیز مبنی بر احتمال افزایش تجارت در نیمه دوم سال ۲۰۱۷ وجود دارد، اما احتمالاً آهنگ این رشد همچنان ضعیف خواهد بود. ازجمله این نشانه‌ها افزایش تردد کانتینرها در بنادر، افزایش سفارشات صادراتی در ایالات‌متحده و تثبیت جریان تجارت اسمی به دلار آمریکاست.