• شنبه، 27 مهر 1398
  • Saturday 19 October 2019
گروه خبر: اخبار‌مهم / گفتگو  -  شماره خبر: 57  -  20 دی 1395 ساعت 18:17

گپ و گفت اختصاصی با سردبیر اشپیگل

ترامپ پوپولیستی با تاکتیک جدید
پس از دو دهه کار مطبوعاتی و عهده‌داری مدیریت مسئولی روزنامه‌ای سراسری (آفتاب اقتصادی) شاید آنچه بیش از همه همچنان کار مطبوعاتی را جذاب می‌دارد، حس کنجکاوی است. بخشی از این کنجکاوی مربوط به این است که دیگران چه می‌کنند؟ روش‌ها و فرصت‌ها و راه‌حل‌های آنها چگونه است. در سفری که به کشور آلمان با چند تن از همکاران مطبوعاتی داشتیم فرصتی دست داد تا از هفته‌نامه معتبر اشپیگل در‌هامبورگ دیدن نمائیم. سردبیر و دبیر بخش خاورمیانه این نشریه بین‌المللی به گرمی‌پذیرای ما بود. همانگونه که از آلمانی‌های منظم انتظار می‌رفت، نظم و بر جای بودن همه چیز در کنار حرفه‌ای بودن، اولین چیزی بود که جلب توجه می‌کرد. تحریریه‌ اشپیگل آنلاین از هفته نامه جدا بود و روش کار آنها بسیار متفاوت. تحقیقی بودن و سکون در هفته نامه و البته آرام صحبت کردن خبرنگاران در آن فضای نسبتاً بزرگ جلب نظر می‌کرد. در گشتی که با سردبیر اشپیگل در تحریریه داشتیم فرصتی برای یک گپ و گفت کوتاه پیش آمد.

 بگذارید با تهدیدات شروع کنم، آیا سیاستمداران یا مراکز قدرت  در آلمان شما را تهدید می‌کنند؟
اگر بخواهیم مقایسه‌ای داشته باشیم با خیلی از روزنامه‌ها در سطح دنیا، باید بگوییم که خطری به  آن صورت از سوی مقامات برای ما متصور نیست. شاید خطر اصلی که آزادی عمل ما را  تا حدی تهدید می‌کند شرکت‌های قدرتمند آلمانی و چند ملیتی باشند. آنهم نه خطر مستقیم، این شرکت‌ها به ما تبلیغات و آگهی می‌دهند و این همیشه دغدغه‌ای جدی برای ما است که بالانسی منطقی میان نیاز به درآمد زایی و عدم تاثیر پذیری از منابع مالی این گونه شرکت‌ها ایجاد کنیم. بهترین راه به نظر خود من شاید تعدد منابع مالی و تبلیغات است. همینطور که گفتم، خیر!، هیچگونه فشار سیاسی از هر نوعی بر ما اعمال نمیشه. البته درسته که ما در داخل آلمان فشاری را را نمی‌پذیریم اما اشپیگل خبرنگاران مختلفی را به نقاط مختلف دنیا می‌فرستد. این مناطق و کشورها ممکن است ریسک سیاسی بالای را به لحاظ امنیتی و خطرات احتمالی به خبرنگاران ما تحمیل کنند. این نقطه اصلی نگرانی ما است که معمولاً سعی می‌کنیم تا قبل از موافقت با ماموریت خارجی خبرنگاران، بیشترین حد تامین جانی را برای آنها ایجاد کنیم.

 نشریه شما و جامعه مطبوعات آلمان در ارتباط با قانون مطبوعات و چند و چون آن آیا مشکل یا بحث خاصی نداشته‌اند؟
اوه، شما با این سوال خوب من را سورپرایز کردید، چون این بحث مورد علاقه من است. در واقع بعد از تاسیس دولت جدید آلمان و پس از جنگ جهانی دوم  در دهه ۴۰ میلادی وقتی که نهادهای دولتی مجدداً شروع به شکل‌گیری نمودند، قانون جدید و نوپای مطبوعات نیز کم کم در میان قانون‌گذاران و با هم فکری روزنامه نگاران و روشنفکران  مراحل اولیه تدوین خود را شروع نمود. که البته قانونی که بتوان نام قانون مطبوعات را به آن داد در آلمان وجود ندارد، فقط قوانینی تصویب شد که کسی نتواند به حدود آزادی‌های مطبوعات تعدی کند.

 یعنی شما قانون مطبوعات ندارید؟!
خیر نه آنطور که مثلاً در آسیا  و در برخی کشورها وجود دارد، فقط بندهایی  که در قانون اساسی به عنوان تضمین آزادی بیان ذکر شده است ملاک است و موسسه‌ای هم در آلمان وجود دارد برای نظارت بر مطبوعات.

 چه نوع نظارتی؟
در واقع کار این موسسه نظارت بر آزادی بیان و رسانه‌ها است و نه نظارت بر مطبوعات، این موسسه رسانه‌های مختلف آلمان را رصد می‌نماید تا متحمل فشار خاصی نشوند که آزادی‌های آنها در بیان رخدادهای جامعه محدود شود.

 با فضای مجازی چه می‌کنید؟!، تاثیر رقبا در فضای مجازی بر نشریات نوشتاری در آلمان و بویژه نشریه شما چگونه بوده است؟

شاید بتوانم بگویم که بیشترین تاثیر رقبای مجازی در حوزه تبلیغات بوده است، بویژه روزنامه‌ها و نشریات روز انتشار بازندگان اصلی این ماجرا بوده‌اند، چون بیشتر اگهی‌ها الان از سوی شرکت‌های بزرگ هدایت می‌شود  به طرف فیسبوک یا گوگل، لااقل در آلمان اینگونه است، اشپیگل هم از این قاعده مثتثنی نبوده است. در حدود ۱۰ سال قبل یک میلیون و دویست هزار نسخه تیراژ داشتیم که حالا آهسته، آهسته کاهش پیدا کرد.

 مثلاً چقدر کم شد؟
(با خنده) اوه!، شاید نتوانم بگویم، اما با تیراژی که در ابتدا گفتم قطعاً تفاوت‌های چشمگیری دارد.البته ما چندان دست بسته و تسلیم نیستیم، ما در اشپیگل جلسات زیادی برای بر آورد وضعیت جدید داشتیم، و تلاش می‌کنیم تا خواننده‌هایمان را پس بگیریم و یا مخاطبین جدیدی را جذب کنیم. خوشبختانه در کل از دره فاصله گرفتیم و "مجموعه‌ای کلی"  از خواننده گان اشپیگل با شیبی ملایم و صعودی در حال افزایش است که این برای ما بسیار امیدبخش است. البته مشکل اصلی ما شهروند خبرنگارانی هستند که قصد دارند  تا از طریق اینترنت کسب درآمد کنند و البته با انتشار اخبار نه چندان قابل اعتماد در صدد جذب مخاطب هستند.

 آینده اشپیگل و نشریات مکتوب را چگونه می‌بینید؟ با تمام این رقبا و تهدیدات آیا اصل بقا ی اشپیگل را خارج از خوش بینی‌های متدوال در خطر نمی‌بینید؟
سوال منطقی و در عین حال دلهره آوری است (با خنده). راستش تمام واقعیت را منعکس نکردم اگر بگویم ما هم در اینجا در اشپیگل به تمام این نگرانی‌های که گفتید فکر نکردیم. بله حق با شماست، من و همه کادر مدیریتی اشپیگل نگرانیم. اما ما برگ برنده‌هایی هم در دست داریم، خبرهای اختصاصی اشپیگل (با تاکید می‌گوید) دست برتر ما در تولید محتوای بهتر و با کیفیت تر و همچنین خبرهای مهم و اختصاصی است. هنوز محتوای با کیفیت مشتری دارد و من عمیقاً باور دارم که همیشه این گونه محتوا مشتری خواهد داشت. با کیفیت‌ها خواهند ماند و نشریات با کیفیت نازل تر حذف خواهند شد. شاید تیراژ سیر نزولی به خود بگیرد، اما محتوای متفاوت و اختصاصی نقطه امید ما و البته هر نشریه‌ای آینده نگری است. به نظرم شما در ایران و هر کشور با فرهنگ دیگری هم شامل این قاعده هستید و یا خواهید بود. ما و شما باید تلاش کنیم تا سیر نزولی تیراژ قطع شود و یا به نوعی ثبات برسد و غیر از اینها باید متذکر شوم که من و شما نباید از حوزه دیجیتال غافل باشیم.

 سلیقه و گرایش مردم آلمان در این کشاکش رسانه‌های مجازی و نوشتاری در کجا قرار دارد، آنها  چه می‌گویند؟ از مردم نظرخواهی علمی‌صورت گرفته است؟
خب مردم آلمان هم گرایش بسیاری به تلفن‌های هوشمند و فضای مجازی دارند؛ اما من باور دارم که آنها تفاوت محتوای را که از طریق ما و در مقابل فضای مجازی دریافت می‌کنند درک می‌کنند. جای خوشحالی دارد که بگویم همچنان تعداد زیادی از مردم وفادار و مشتاق نشریات مکتوب هستند. خوشبختانه سالانه تعداد قابل توجهی هم از نشریات نوشتاری به جرگه نشریات اضافه می‌شوند. این نشان می‌دهد که توجیه مردم چقدر اهمیت دارد. البته ما نظرخواهی علمی‌مدونی انجام نداده‌ایم که بخواهم با قاطعیت بر آن تکیه کنیم، اما پیشنهاد خوبی به نظر می‌رسد.

 البته ما هم در ایران چنین نظر‌سنجی ای را انجام ندادیم (هر دو با خنده)
شاید به خاطر این که از جوابها می‌ترسیم.
شاید

 چند تا نشریه مکتوب یا روزنامه و هفته نامه درآلمان به صورت سراسری منتشر می‌شود؟
به صورت دقیق نمی‌دانم، تعداد نشریات آنقدر زیاد و متغیر هستند که شاید من نتوانم آمار و تعداد دقیقی در اختیار شما قرار دهم.

 اشپیگل آنلاین و بطور کلی ارائه محتوا در فضای مجازی از طرف شما رایگان است و یا در برابرش پول دریافت می‌کنید؟
بخش انگلیسی ما که بخش بین الملل ما هم محسوب می‌شود کاملاً رایگان است، اما اگر به بخش آلمانی اشپیگل مراجعه کنید برای اشتراک و دریافت کامل اخبار باید وجه بپردازید. البته بسیاری از بخش‌های ما مجانی است.

 خبرگزاری‌های فعال و مراکز تولید خبر هم در آلمان به صورت رایگان اخبار تولید می‌کنند؟ فعال‌ترین‌ها کدام‌ها هستند؟
خوب شاید وضعیت در آلمان کمی‌متفاوت باشد، ما در آلمان یک خبرگزاری ملی داریم و همچنین یک خبرگزاری کوچک ورزشی نیز وجود دارد.یک خبرگزاری بسیار کوچک کاتولیک هم داریم. بقیه البته کوچک و نه چندان مهم هستند و  خیلی رشد یافته تلقی نمی‌شوند. دلیلش هم این است که خبرگزاری‌های بین المللی و خارجی در آلمان خیلی قوی و وسیع کار می‌کنند مثل رویترز. و معمولاً هم ممکن است که  پولی بابت تولید خبر نگیرند البته تا زمانی که درآمدهای آنها از محل تبلیغات کافی باشد. البته روزنامه‌ها باید به آنها پول پرداخت کنند که این پرداخت به صورت ماهیانه است.

 آیا شما خبرگزاری یا روزنامه‌ای رسمی‌و دولتی  در آلمان دارید؟
نه ما درآلمان چنین چیزی نداریم

 وزارت خانه‌ها چی؟ نشریه مستقل منتشر می‌کنند؟
نه، وزارت خانه‌ها و ارگان‌های دولتی در آلمان روزنامه‌ای منتشر نمی‌کنند، آنها معمولاً از اینترنت برای انتشار مطالب‌شان استفاده می‌کنند.

 در مورد ایران مطلبی نوشتید شخصاً ؟آخرین مطلب و نظر و تصورت از کشور من چیست ؟ 
برایم جالب است بدانم آخرین تلاقی من و موضوع ایران مصاحبه‌ای بود که من با آقای گابریل وزیر اقتصاد داشتم در مورد سفرش به ایران،  همینطور من با برخی از تاجران همراه  ایشون گپ و گفت‌های  خصوصی در مورد اوضاع اقتصادی ایران داشتم که بریم جالب بود، آنها تصور مثبتی در مورد اقتصاد ایران و تلاش‌های دولت آقای روحانی برای ارتقای سطح رفاهی مردم داشتند.همچنین ما سعی کردیم با خانم ابتکار مصاحبه‌ای داشته باشیم، که ایشان مصاحبه را علی رغم موافقت اولیه کنسل کردند. دلیل ایشان هم مصاحبه اولیه ما با اقای گابریل بود، چون خانم ابتکار سمت و سوی مصاحبه مای ما را موافق با منافع ملی کشورشان تشخیص ندادند برای همین مصاحبه با ما را کنسل کردند. البته مصاحبه را اشپیگل آنلاین و نه هفته نامه اشپیگل با آقای گابریل طرح کرده بودند. ظاهراً این مصاحبه ما هم در ایران جنجالی شده بود و باعث کنسل شدن برخی از دیدارهای آقای گابریل با مقامات ایرانی شد که البته ما از این موضوع متاسف شدیم و ابداً قصد نداشتیم تا تاثیری بر روابط خوب دو کشور بگذاریم.

 دید و تصور شما نسبت به مطبوعات و رسانه در ایران و همچنین کار مطبوعاتی در ایران چگونه است؟
کاش می‌توانستم صریح و شفاف به سوال شما پاسخ دهم، واقعیت این است که من آشنای جزئی با جامعه مطبوعات و چند و چون کار مطبوعاتی در ایران و کشورهای مثل ایران ندارم. ولی در کل شاید این تصور و پس زمینه‌ای ذهنی را داشته باشم با توجه به اخبار و شنیده‌های غیر رسمی‌من از ایران که ممکن است در کل کار مطبوعاتی در المان به مراتب راحت تر  از ایران باشد، شاید هم من اشتباه می‌کنم و این فقط تصور من است.البته در کل باید اعتراف کنم که موضوعی به اسم ایران برای من به عنوان یک روزنامه نگار آلمانی بسیار جالب است. روابط خارجی ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای برای من جالب توجه است. همینطور من شگفت زده شدم  از تنوع مطبوعات و همچنین تعدد روزنامه‌ها در ایران وقتی که به آمار آنها نگاه می‌کردم. برای همین با دیده احترام بسیار به روزنامه نگاران واقعی نگاه می‌کنیم که در شرایط متفاوت با ما کار انجام می‌دهند. لازم می‌دانم بگویم که تنوع مطبوعات و آزادی‌های رسانه با کشورهای مثل عربستان غیر قابل مقایسه است و ما هم در اینجا از این تفاوت به خوبی آگاه هستیم.

 دوست دارید به ایران بیاید؟ دعوت من را برای دیدن ایران واقعی می‌پذیرید؟
بله حتماً خیلی خوشحال می‌شوم که کنجکاوی‌های من در مورد کشور خوب شما به واقعیت منتهی بشود و حتماً روزی به ایران سفر خواهم کرد.البته من قبلاً سفرهای کوتاه و بسیار فشرده کاری به ایران داشته ام که در این سفرها روزنامه نگارانی را از هر دو طیف راست و چپ ملاقات کرده ام  و با آنها گفتگو کرده ام.

 حدود چند ماه  پیش مطلبی جالب از شما خواندم، پیش بینی پیروزی ترامپ!، دوست داشتم اگر از شپیگل دیدار کردم بپرسم آیا این فقط یک حدس مطلق بود و یا تحلیل بخصوصی که در گزارش نیامده بود پشت این پیش بینی جالب بود؟ در مورد سیاست‌های ترامپ در قبال ایران نظر بخصوصی دارید ؟
راستش خیلی از همکاران از کشورهای مختلف این سوال را در مورد آن مطلب پر بازتاب از من پرسیدند، اصلی ترین دلیل اشپیگل برای پیش بینی پیروزی ترامپ به خاطر استفاده درست و متفاوت او از رسانه‌ها بر خلاف سیاستمداران سنتی بود و همینطور او به خوبی می‌داند که چگونه از عواطف مردم استفاده نماید. این مبنای پیش بینی ما بود و اطلاعات و آگاهی معیر الوقوعی در کار نبود. در مورد سیاست‌های دونالد ترامپ در باره‌ای  ایران که بسیار مهم است باید بگویم که می‌دانیم اوباما سعی دارد تا او را متقاعد کند تا سیاست‌های منطقی در مورد این کشور قدرتمند در پیش بگیرد، البته نکته‌ای قابل تامل جمع شدن تعدادی از افراد تندرو در کابینه دونالد ترامپ است که مسائل آتی را ممکن است کمی‌پیچیده نماید.در نهایت باید دید تا تندرو‌های کابینه ترامپ از ترامپ چه خواهند خواست. البته ترامپ یک تماس تلفنی با رئیس جمهور تایوان داشت که  جنجال‌های بسیاری را در پی داشت، این به نظر من به عنوان یک تحلیل گر نشان دهنده بی اطلاعی ترامپ بود که نمی‌دانست چه کاری باید انجام دهد. هر چند خود دونالد ترامپ ممن است این موضوع را قبول نداشته باشد. راستش از نتیجه انتخابات آمریکا هم اصلاً خوشحال نیستم (با خنده)

 (با خنده) سیاستمداری را شبیه به ترامپ می‌شناسید ؟

راستش ممکن است در ذهن شما مثالهایی باشد اما واقعیت این است که اون یک پدیده‌ای جدید  است که مشابه عینی ندارد. البته هم من و هم شما سیاستمداران پوپولیسیت را می‌شناسیم.  ولی ترامپ با آنها فرق دارد، او یک نئو پولولیست است با تاکتیک‌های جدید.

 در مورد برجام چطور؟!، نظرت برای من به عنوان سردبیر یک نشریه معتبر بین المللی جالب هست؟ کشور شما آلمان هم یکی از امضا کنندگان برجام است؟

در مورد برجام باید بگویم که تا آنجا که من اطلاع دارم فعلاً هیچ گونه تماسی بین آلمان و ترامپ وجود ندارد، غیر از یک تماس تلفنی کوتاه  البته، که این تماس‌ها در عالیترین سطوع ابتدا باید برقرار شود تا آلمان اثر‌گذاری خود را به منصه ظهور برساند. البته می‌توانم قاطعانه بگویم که آلمان قطعاً به شکلی تمام قد از برجام دفاع خواهد کرد، چرا که  ادامه برجام به نفع صلح و امنیت جهانی است. تلاش‌های آلمان در این سمت و سو قرار خواهد گرفت که ترامپ را متقاعد نماید که به توافقات بین المللی احترام بگذارد.

 با توجه به اینکه رسانه‌ها در آلمان آزاد هستند جوابهای شما بسیار محافظه کارانه است، اینطور فکر نمی‌کنید.؟!،  ما در ایران به اینگونه سوالات صریح تر پاسخ می‌دهیم،
(با خنده) تا منظورتان از محافظه کارانه چی باشد، راستش باید بگویم که دیگر پس از برنده شدن ترامپ جنگیدن با او بیهوده است و شاید برای همین جوابهای من به نظرتان محاظه کارانه آمده است.

 شما خبرنگارید نه سیاستمدار،  این محافظه کاری را درک نمی‌کنم؟
خب واقعیت این است که جوابهای محتاطانه من به خاطر این مسئله است که ترامپ  انتخاب شده است، اما هنوز رئیس جمهور نشده است، ذهنیت ما که شاید عصبانی کننده هم باشد بر اساس کمپین انتخاباتی زشت و خارج از عرف و اخلاق او شکل گرفته است. ترامپ نه سیاستمدار است و نه فرهیخته، اما هوشمندانه ترین کار در حال حاضر حتی برای ما رسانه‌ها نیز انتظار است. انتظار که ببینیم حرکت او پس از تحویل گرفتن صندلی ریاست جمهوری چیست.

راستش خیلی از همکاران از کشورهای مختلف این سوال را در مورد آن مطلب پر بازتاب از من پرسیدند، اصلی‌ترین دلیل اشپیگل برای پیش بینی پیروزی ترامپ به خاطر استفاده درست و متفاوت او از رسانه‌ها بر خلاف سیاستمداران سنتی بود و همینطور او به خوبی می‌داند که چگونه از عواطف مردم استفاده نماید

در مورد برجام باید بگویم تا آنجا که من اطلاع دارم فعلاً هیچ گونه تماسی بین آلمان و ترامپ وجود ندارد، غیر از یک تماس تلفنی کوتاه  البته، که این تماس‌ها در عالی‌ترین سطوح ابتدا باید برقرار شود تا آلمان اثر‌گذاری خود را به منصه ظهور برساند

کاش می‌توانستم صریح و شفاف به سوال شما پاسخ دهم، واقعیت این است که من آشنایی جزئی با جامعه مطبوعات و چند و چون کار مطبوعاتی در ایران و کشورهای مثل ایران ندارم. ولی در کل شاید این تصور و پس زمینه‌ی ذهنی را داشته باشم با توجه به اخبار و شنیده‌های غیر رسمی‌من از ایران که ممکن است در کل کار مطبوعاتی در المان به مراتب راحت تر  از ایران باشد، شاید هم من اشتباه می‌کنم و این فقط تصور من است