• پنجشنبه، 5 اردیبهشت 1398
  • Thursday 25 April 2019
گروه خبر: اخبار‌مهم / اقتصاد بین‌الملل  -  شماره خبر: 566  -  23 بهمن 1395 ساعت 21:28


پیش بینی مثبت موسسه واترهاوس از آینده برجامی اقتصاد ایران
آفتاب اقتصادی- الهام علائی: پیش‌بینی اخیر موسسه «پرایس واترهاوس کوپر» درباره جایگاه اقتصادهای جهان در سال ۲۰۵۰ بازتاب گسترده‌ای در میان اقتصاددانان جهان داشت. اکثر کارشناسان اقتصادی بر این باورند که پیش‌بینی‌های آماری این موسسه تاحدودی به واقعیت‌های اقتصادی جهان نزدیک است. براساس این پیش‌بینی، ایران که درحال‌حاضر هجدهمین اقتصاد بزرگ جهان است، تا سال ۲۰۵۰ با یک پله صعود به هفدهمین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل خواهد شد. این موسسه پیش‌بینی کرده است که تولید ناخالص داخلی ایران براساس برابری قدرت خرید در سال ۲۰۵۰ به سه تریلیون و ۹۰۰ میلیارد دلار بالغ خواهد شد. براساس این پیش‌بینی، نرخ رشد سالانه جمعیت ایران تا سال ۲۰۵۰ به‌طور میانگین
 ۴/ ۰ درصد، میانگین رشد سرانه واقعی سالانه ایران ۵/ ۲ درصد و میانگین رشد تولید ناخالص داخلی سالانه براساس نرخ پول ملی ۹/ ۲ درصد خواهد بود. بر این اساس، میزان سرمایه‌گذاری در ایران در سال ۲۰۱۶ به‌عنوان درصدی از تولید ناخالص داخلی ۳۰ درصد بوده است که تا سال ۲۰۵۰ به ۱۹ درصد افت خواهد کرد. بنابراین بررسی، در سال ۲۰۱۶ تولید ناخالص داخلی ایران براساس نرخ مبادله‌ای ارز معادل ۴۱۲ میلیارد دلار بوده است که ما را از این منظر در جایگاه بیست و سومین اقتصاد بزرگ جهان قرار داد. این پیش‌بینی نشان می‌دهد، تولید ناخالص داخلی کشورمان در سال ۲۰۵۰ براساس نرخ مبادله‌ای ارز بالغ بر دو تریلیون و ۵۸۶ میلیارد دلار خواهد بود که همچنان رتبه بیست‌ویکمین اقتصاد را در این فهرست به خود اختصاص خواهیم داد.

در همین راستا، آفتاب اقتصادی نظریات یک کارشناس اقتصادی در حوزه امور بین‌الملل را جویا شد. فریدون مجلسی درباره پیش‌بینی رتبه هفدهم برای اقتصاد ایران، اظهار کرد: برخی بر این باورند که این رتبه‌بندی بر اساس درآمد سرانه کشور ماست؛ درحالی‌که این جایگاه براساس حجم گردش اقتصادی و جمع کل درآمد کشور بزرگی مانند ایران با حدود 80 میلیون نفر جمعیت و منابع بزرگی مانند نفت و گاز تعیین شده است.

منطقی‌بودن جایگاه ایران در میان اقتصادهای برتر جهان
وی افزود: به باورمن، کسب این جایگاه در میان اقتصادهای برتر جهان برای ایران منطقی به‌ نظرمی‌رسد؛ زیرا توسعه صنایعی مانند صنعت پتروشیمی، فولاد و سیمان با سرعت بسیار زیادی صورت می‌گیرد و این صنایع در سال‌های اخیر رشد مناسبی داشته‌اند.
مجلسی ادامه داد: به گمان من، بعد از هشت سال رکود، تحریم اقتصادی و رکود مجدد در بازه زمانی که برجام محقق شد و با وجود اینکه تندروهای داخلی باعث شدند که برجام آن‌گونه که شایسته است، به تمامی اهداف خود دست نیابد، پیش‌بینی این رشد اقتصادی و بهبود در شرایط کنونی اقتصاد ایران، حاصل همین برجام نیم‌بند است. خوشبختانه برجام توانست از دست دلواپسان داخلی و افراطیون خارجی، به‌خصوص آمریکا، اسرائیل و عربستان، جان سالم درببرد. وضعیت و آمارهای مثبت فعلی نشان می‌دهند که اگر کشور ایران در آرامش و بدون فضای تنش که دشمن اقتصاد است، قرار گیرد، می‌تواند به رونق اقتصادی دست یابد.
لزوم وجود محیط آرام و بدون تنش
برای پیشرفت اقتصادی
این کارشناس افزود: اقتصاد به محیط آرام نیاز دارد؛ محیطی که باعث جلب اعتماد شود و سرمایه‌ها را به جای فرار جذب کند. شرایط پیشرفت اقتصادی در کشوری که همواره شاهد ایجاد تنش و التهاب است و شعارهای دلهره‌آور و جنگ‌طلبانه در آن به گوش می‌رسد، هیچ‌گاه محقق نخواهد شد.
البته این پیش‌بینی‌ها صرفا برآورد هستند و هیچ‌کس نمی‌تواند آمارهای دقیقی در مورد آینده کشورهای جهان ارائه دهد؛ اما آنچه که واضح به‌نظرمی‌رسد این است که این برآوردها با وسعت، جمعیت، امکانات ومنابع کشور ما همخوانی دارد.
در گزارش پیشین موسسه «پرایس‌واتر‌هاوس‌کوپر»، وضعیت ایران بدتر از پیش‌بینی جدید اعلام شده و در آن آمده بود، ایران در سال ۲۰۵۰ جایگاه بیست وپنجمین اقتصاد بزرگ جهان را تجربه خواهد کرد. همچنین در گزارش پیشین آمده بود که ایران در سال ۲۰۵۰ برابر با سه تریلیون و ۲۳۴ میلیارد دلار، تولید ناخالص داخلی براساس برابری قدرت خرید خواهد داشت. بنابراین موسسه مذکور، شرایطی بسیار بهتر از آنچه را که در گزارش پیشین خود برای ایران پیش‌بینی کرده بود، انتظار دارد.

برجام؛ تنها عامل رونق اقتصاد ایران
مجلسی درباره عواملی که موجب تغییر جایگاه ایران در پیش‌بینی جدید این موسسه شدند، گفت: برجام، تنها عامل ایجاد بهبود موقعیت اقتصادی ایران است. دلیل پیش‌بینی رتبه بیست وپنجم نیز برای ایران، کند بودن روند توسعه در کشور بود؛ اما خوشبختانه با آغاز برجام، دروازه‌های تجارت بین‌المللی به روی ایران گشوده شد و تجارت با چین، روسیه، هند و برخی کشورهای همسایه، بیش از حد انتظار توسعه یافت؛ بعضی از مطالبات بین‌المللی ما از سایر کشورها گرفته شد و معاملاتی در سطح جهانی انجام گرفت.

صنایعی مانند پتروشیمی و ذوب آهن؛ متحول‌کننده بازار
این کارشناس امور اقتصاد بین‌الملل درباره علت پیش‌بینی افت 11 درصدی سرمایه‌گذاری داخلی اظهار کرد: بخش عمده‌ای از سرمایه‌گذاری‌های دولتی یا شبه‌دولتی کشور ما، به‌خصوص بخش‌هایی مانند پتروشیمی و ذوب آهن، فعلا در سطح هزینه و درآستانه قرارگرفتن در بخش تولید هستند. این صنایع موجب تغییر دادن آمارها در بحث بازار خواهند شد.

انتظار برای تاثیر بازی‌های ترامپ بر شرایط اقتصادی
وی افزود: از سوی دیگر، التهاب‌آفرینی موجب می‌شود که پیش‌بینی بهبود سرمایه‌گذاری خارجی، قدری خوش‌بینانه تلقی شود؛ هرچند که اخیرا شاهد استقبال شرکت‌های نفتی و صنایع مربوط به بخش خودرو جهت سرمایه‌گذاری در کشور بوده ایم.
   اما این همه،  قبل از انتخاب ترامپ به عنوان رئیس جمهور ایالات متحده اتفاق افتاده است. اکنون باید دید که بازی‌های ترامپ و رفتارهای متقابلی که نسبت به وی از سوی تریبون‌های گوناگون داخل کشور صورت می‌گیرد، چه تاثیری بر شرایط اقتصادی آتی خواهد گذاشت. اگر التهاب‌ها افزایش یابد، محیط برای اقتصاد نامساعد آماده خواهد شد و پیش‌بینی بهبود وضعیت اقتصادی را مشکوک می‌کند.

شایستگی بالقوه ایران در تولید ناخالص داخلی
شایستگی بالقوه ایران، بیشتر از این تولید ناخالص داخلی است. کشور ما باید سال‌ها پیش به مقام و موقعیت اقتصادی کنونی دست می‌یافت. در گذشته، ما از اقتصاد ترکیه بسیار جلوتر بودیم، اما متاسفانه اکنون به پای اقتصاد این کشور نمی‌رسیم. اما پیش‌زمینه‌های خوبی برای بهبود اوضاع اقتصادی ایجاد شده است و خطوط ارتباطی، راه‌آهن و جاده‌های ما آمادگی چنین توسعه ای در بخش اقتصاد را دارند. همچنین صنایعی مانند فولاد در ایران بومی شده‌اند و بنابراین ارقام این پیش‌بینی منطقی به ‌نظر می‌رسد؛ مگر اینکه بروز شرایطی استثنایی مانع این پیشرفت شود.

اقتصادهای برتر جهان در سال 2050
موسسه «پرایس واترهاوس کوپر» همچنین پیش‌بینی کرده است که بازارهای نوظهور بر فهرست ۱۰ اقتصاد بزرگ جهان سلطه خواهند یافت و بسیاری از اقتصادهای پیشرفته امروز را عقب می‌رانند. بر این اساس، بازارهای نوظهور با سرعتی دو برابر اقتصادهای پیشرفته گروه هفت رشد خواهند کرد. در نتیجه، ‌شش مورد از هفت اقتصاد بزرگ جهان در سال ۲۰۵۰ از میان اقتصادهایی خواهند بود که هم‌اکنون جزء اقتصادهای نوظهور محسوب می‌شوند. چین، هند،‌ آمریکا، اندونزی، برزیل، روسیه، مکزیک، ژاپن، آلمان و بریتانیا به ترتیب بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان در سال ۲۰۵۰ خواهند بود.
آمریکا و اروپا باید آماده رویارویی با چین باشند
مجلسی درباره احتمال کسب جایگاه برتر اقتصادهای جهان توسط چین و سقوط آمریکا به رتبه سوم، گفت: تبدیل‌شدن چین به بزرگترین اقتصاد جهان، مسئله‌ای است که آمریکا و اروپا باید خود را برای رویارویی با آن آماده کنند. به‌سادگی می‌توان از منظر بررسی اجتماعی و تاریخی، به نتیجه‌گیری اقتصادی درباره اقتصاد چین و آمریکا دست یافت.
وی افزود: در گذشته، تولید صنعتی در سطح بین‌المللی وجود نداشت و همه چیز در بازارهای جهان، تولید یکی از کشورهای آمریکا، آلمان، انگلستان یا فرانسه بود و نام این کشورها روی تمامی تولیدات صنعتی مشاهده می‌شد. در آن سال‌ها اجناس ژاپنی، جزء کالاهای بی‌کیفیت محسوب می‌شدند. با گذشت زمان، اجناس ژاپنی به برند تبدیل شدند و کالاهای کره‌ای تقلبی محسوب می‌شدند. با برند شدن اجناس کره‌ای، کالاهای تایوانی در بازار به چشم حقارت دیده می‌شدند. سپس ارتقای کیفیت و برند شدن اجناس تایوان، چین و مالزی اتفاق افتاد.

بیدارشدن غول‌های اقتصادی جهان
این کارشناس در ادامه گفت: با گذشت زمان، به‌تدریج غول‌های اقتصادی جهان برخاستند. درحقیقت، توسعه اقتصادی انحصاری غرب، حاصل خواب‌بودن این غول‌ها بود. اقتصاد غرب توان مقابله با غول‌های بزرگی مانند چین، هند و اندونزی را که پایه درآمد آنها براساس حجم گسترده صادراتشان است و صادرات خود را به بیشتترین قیمت‌ها می‌فروشند، نخواهد داشت.
مجلسی تصریح کرد: در گذشته، گاهی دیدگاه‌های نژادپرستانه یا موفقیت‌های آنها در آمریکا یا اروپا موجب این تصور شده بود که نسبت به سایر اقوام و نژادها برتری دارند؛ اما با گذشت زمان مشخص شد که این‌گونه نیست و خواب‌آلوده بودن ملل دیگر به آنها این فرصت را داده بود که حدود پنج قرن به تک‌تازی در عرصه اقتصاد جهان بپردازند. اما اکنون آن دوران به‌سرآمده است.
چین؛ قدرت مطلق اقتصاد جهان می‌شود
وی افزود: چین به همان دلیلی که جایگاه دومین اقتصاد جهان را کسب کرد، برترین اقتصاد جهان نیز خواهد شد و حتی فاصله خود را با رتبه دوم این فهرست نیز افزایش خواهد داد. جمعیت چین حداقل چهار برابر جمعیت آمریکا است و به دلیل این جمعیت، اگر بخواهد درآمد سرانه خود را به نصف آمریکا هم برساند، حجم کل اقتصاد این کشور دوبرابر آمریکا خواهد شد.

هند راه چین را ادامه می‌دهد
مجلسی درباره اقتصاد هند اظهار کرد: هندوستان با یک فاصله 20 ساله در حال طی‌کردن راه چین است. جمعیت این کشور نیز برابر با جمعیت چین است. درست است که جمعیت نمی‌تواند معیار کافی برای رشد اقتصادی یک کشور باشد، اما هنگامی‌که کشوری کار ارزان‌تر ارائه دهد، صادرات خود را افزایش دهد، وارد عرصه تولید شود و از جنگ و التهاب پرهیز کند، به پیشرفت چشمگیر اقتصادی دست خواهد یافت.
وی ادامه داد: یکی از دلایل اصلی رشد اقتصادهایی مانند چین و هند این است که به‌شدت ار فضای تنش‌های بین‌المللی فاصله می‌گیرند و صرفا بر فعالیت‌ها و برنامه‌های خود متمرکز هستند. با توجه به این مسائل، روزی خواهد رسید که هند نیز در رقابت با چین قرار خواهد گرفت.
مجلسی درباره وضعیت اقتصادی برزیل عنوان کرد: برزیل یکی از بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین کشورهای جهان با منابع طبیعی بیکران مانند آب است.

دلایل احتمال کسب جایگاه چهارم توسط اندونزی
وی درباره احتمال کسب جایگاه چهارم توسط اندونزی گفت: اندونزی نزدیک به سه میلیون کیلومتر مربع وسعت دارد و ذره‌ای از این وسعت، خشک و بی‌حاصل نیست. این کشور از جمعیتی کثیر با دانشگاه‌های بسیار و سرمایه‌گذاری‌های کلان خارجی برخوردار است. به‌علاوه، اندونزی از بنیان‌گذاران اوپک است و مقدار زیادی از نفت موردنیازش را خودش تولید می‌کند.  
مجلسی افزود: ازسوی دیگر، سوکارنو توانست در اندونزی زیربناهای خوبی را به‌خصوص ازنظر آموزشی ایجاد کند. مشکل اندونزی این است که از نظر تحولات مذهبی، کشوری نوخاسته است. در این کشور تبدیل بودایی به اسلام، یک تبدیل نسبتا جدید است و این مسئله ممکن است آنها را به سمت تفکرات افراطی مانند تفکر داعشی ببرد. اگر اندونزی بتواند این مشکل را رفع کند، در عرصه اقتصاد جهان شگفتی‌ساز خواهد شد.

تحول تاریخی و صنعتی بازارهای جهان؛ عامل تنزل رتبه انگلیس
این کارشناس امور بین‌الملل درباره پیش‌بینی رتبه دهم برای اقتصاد انگلستان در سال ۲۰۵۰ و تنزل جایگاه این کشور، گفت: این مسئله به باورمن، ارتباطی به برگزیت ندارد و به تحول تاریخی و صنعتی بازارهای جهان برمی‌گردد. در گذشته، انگلستان دارای بازارهای تخصصی در کشورهایی مانند هند بود. به‌عنوان مثال، هند با صدها میلیون جمعیت معادل حدودا ده برابر جمعیت انگلستان، بازار بزرگ پارچه منچستر بود و امکان انحصاری بسیار خوبی را در اختیار داشت.
مجلسی افزود: هنگامی‌که در اروپا بازار مشترک تشکیل شد، دلیل نپیوستن انگلیس به آن این بود که هنوز بسیاری از کشورهای آفریقا مستعمرات این کشور بودند و انگلستان نمی‌خواست که اعضای بازار مشترک را در منافع انحصاری خود در آفریقا شریک کند. هم‌اکنون نیز انگلستان نوعی انحصار روانی در کشورهایی مانند کانادا، نیوزیلند و استرالیا به‌عنوان کشورهای خویشاوند دارد.
مقایسه موقعیت اقتصادی انگلیس با ایران
وی ادامه داد: هنگامی ‌که انگلیس وارد اتحادیه اروپا شد، استثنائاتی برای روابط خاص خود با آفریقا قائل شد که مورد قبول دیگران نیز قرار گرفت. در مقایسه انگلیس با ایران در شرایط عادی می‌بینیم که مساحت این کشور، یک‌چهارم ایران است، جمعیت آن حدود نصف جمعیت کشور ما است و منابع آن از ایران کمتر است. تنها عاملی که باعث ایجاد فاصله بسیار زیاد میان دو کشور شده است، توسعه علمی، اقتصادی و صنعتی است. این درحالی‌است که این توانایی برای ایران نیز به‌صورت بالقوه وجود دارد و تنها کافی‌ است، بتوانیم سطح خود را ارتقا دهیم.

اقتصادهای شگفتی‌ساز جهان در سال 2050
همچنین براساس پیش‌بینی موسسه «پرایس واترهاوس کوپر»، ویتنام، فیلیپین و نیجریه بیشترین جهش را در رتبه‌بندی بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان برای خود به ثبت خواهند رساند. این پیش‌بینی نشان می‌دهد، ویتنام که در سال ۲۰۱۶ در جایگاه سی ودومین اقتصاد بزرگ جهان بوده است، با ۱۲ پله جهش در سال ۲۰۵۰ به رتبه بیستمین اقتصاد بزرگ جهان خواهد رسید و به این ترتیب به اقتصاد شگفتی‌ساز جهان طی این سال‌ها تبدیل خواهد شد. فیلیپین که در سال ۲۰۱۶ در رتبه بیست و هشتمین اقتصاد بزرگ جهان بوده است، در سال ۲۰۵۰ با ۹ پله جهش به رتبه نوزدهمین اقتصاد بزرگ جهان خواهد رسید و دومین بهبود بزرگ را به نام خود ثبت خواهد کرد. همچنین نیجریه که در سال ۲۰۱۶ در جایگاه بیست ودومین اقتصاد بزرگ جهان بوده است، در سال ۲۰۵۰ با هشت پله جهش به رتبه چهاردهمین اقتصاد بزرگ جهان ارتقا خواهد یافت و سومین برنده بزرگ در عرصه این رقابت‌ها خواهد بود.
آب؛ عامل مشترک موفقیت اقتصاد ویتنام، فیلیپین و نیجریه
مجلسی درباره دلایل پیشرفت چشمگیر اقتصاد ویتنام، فیلیپین و نیجریه گفت: این سه کشور در یک مسئله اشتراک دارند و آن، آب است. در آینده اهمیت آب در جهان از اهمیت انرژی و نفت نیز بیشتر خواهد‌ شد. به‌خصوص مردم ویتنام از دو مزیت مهم برخوردار هستند: آب و خستگی ناپذیری در کار. فیلیپین و نیجریه نیز باوجود اینکه از نظر فاکتور کار به پای ویتنام نمی‌رسند، دارای موقعیت ممتاز منابع فراوان آب هستند. وی درباره کشور نیجریه اظهار کرد: مزیت نیجریه این است که استقلال انرژی دارد و جزء کشورهای نفت‌خیز است؛ اما متاسفانه این کشور از فساد رنج می‌برد. این فساد در هر سه کشور مذکور وجود دارد، اما در نیجریه بیشتر و محسوس‌تر است. می‌توان گفت که تنها عاملی که ترمزی برای توسعه این کشورها محسوب می‌شود، فساد موجود در این کشورها است؛ هرچند می‌توان با توسعه آموزشی و فرهنگی، مانع ایجاد فساد در جامعه شد.
نمونه بارز توسعه فرهنگی و دانش عمومی را می‌توان در کشورهای اسکاندیناوی مشاهده کرد که در آنها فساد به کمترین میزان ممکن وجود دارد.