• سه شنبه، 25 مهر 1396
  • Tuesday 17 October 2017
گروه خبر: اخبار‌مهم / انرژی / گفتگو  -  شماره خبر: 4846  -  9 خرداد 1396 ساعت 18:26

در گفت‌وگو با یک کارشناس بررسی شد «هجمه به وزارت نفت انگیزه‌های دیگری دارد »

برخی نمایندگی‌های خارجی تجهیزات نفتی به دلالی مشغولند
آفتاب اقتصادی: در پسا برجام بسیاری از انتقادات به این سمت رفت که آیا قراردادهای نفتی می‌تواند منجر به استفاده از تجهیزات داخلی شود. این بحث از سوی کارشناسان از اساس رد شد، زیرا در دوران تحریم هیچ شرکت خارجی تقریبا نه در ایران نمایندگی داشت و نه همکاری مثمر ثمری در این زمینه رخ می‌داد، اما صنعت نفت در پسا برجام سعی کرد تا با استفاده از قراردادهای جوینت ونچر با انتقال فناوری خارجی شرکت‌های داخلی را فعال کند. از این رو انتقال سرمایه و دانش خارجی می‌تواند در این راستا بسیار مفید باشند. این تلاش وزارت نفت اما باعث شد تا منافع عده‌ای تحت‌الشعاع قرار گیرد و به بهانه‌ای حمایت از تولید داخلی به وزارت نفت حمله کند، این در حالی است که اکثر این شرکت‌ها نمایندگای قطعات بی‌کیفیت خارجی را دارند و تلاش دارند تا با فشار این قطعات بی‌کیفیت را قالب کنند و اصلاً تولیدکننده واقعی نیستند.

نمایندگی‌های خارجی
برخی شرکت‌های کوچک برخوردار از رانت اقتصادی که در زمان تحریم‌ها شکل گرفت، راهبردی سودآور در پیش گرفتند، آنها با تولید چند قطعه‌ای نه‌چندان پر اهمیت که حاشیه سود بالایی نیز ندارد، سعی کردند تا فعالیت اصلی خود را پوشش دهند، برخی از این شرکت‌ها و نه البته همه اقدام به اخذ نمایندگی برخی شرکت‌های چینی و روسی کردند تا با وارد کردن یا مونتاژ ابتدایی برخی قطعات، آنها را در قالب لیست‌های فروش ارائه کنند، این اقدام البته با شروع برجام و تلاش برای تهیه وندور لیست‌های فروش تا حدی با چالش مواجه شد، روسای شرکت‌های چهارگانه سعی کردند تا تهیه قطعات داخلی با کیفیت و در صورت نبود مشابه داخلی، قطعات اروپایی نیازهای خود را بر طرف کنند، همین موضوع تلاش‌های بسیاری را برای سودجویی را حت به خطر انداخت. در این رابطه رئیس پیشین هیئت‌مدیره انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت (استصنا) با تاکید بر اینکه شرکت‌هایی که به عنوان نماینده شرکت‌های خارجی در زمینه تجهیزات نفتی هستند کار مهندسی انجام نمی‌دهند، افزود: این شرکت‌ها کار واسطه‌گری انجام می‌دهند. شاید ۱۰درصد شرکت‌هایی که نمایندگی خارجی هستند به صورت حرفه‌ای عمل می‌کنند و ۹۰ درصد دیگر کار دلالی می‌کنند.
رضا پدیدار با بیان اینکه سیستم جامع و یکپارچه کالا و تجهیزات مورد نیاز صنعت نفت در حال طی مراحل تکمیلی خود بوده و هنوز پایدار نشده است، اظهار کرد: تعداد شرکت‌های سازنده تجهیزات صنعت نفت هنوز به سطح مورد نظر که بیش از ۱۸۰۰ شرکت است نرسیده. شرکت‌ها درصدد تکمیل مدارک خود، گرفتن کد رمز از دفاتر اسناد رسمی و ثبت در سامانه کالا هستند. طبق آخرین آمار ۱۴۰۴ شرکت در آخرین مرحله فراخوان این سامانه به عنوان شرکت سازنده ثبت نام کردند. وی در گفت‌وگو با ایسنا افزود: اداره کل سیاستگذاری و سامانه کالایی نفت اقدامات خود را انجام می‌دهند و تاکید دارند که این سامانه در کلیه واحدها، شرکت‌ها، موسسات و بدنه کارفرمای وزارت نفت عملیاتی شود. این موضوع هنوز اتفاق نیفتاده اما قرار است کلیه شرکت‌های تابعه وزارت نفت، کلیه پروژه‌ها و بدنه کارفرمای وزارت نفت از این سامانه استفاده کنند. در صورتی که در حال حاضر از سامانه‌های خودشان استفاده می‌کنند و به نظر من این ایرادی است که وزارت نفت باید برای رفع آن همت کند. امیدوارم با شروع کار دولت دوازدهم این نقص برطرف شود. رئیس پیشین هیئت‌مدیره انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت (استصنا) با اشاره به شرکت‌هایی که به عنوان نماینده شرکت‌های خارجی فعالیت می‌کنند تصریح کرد: در حال حاضر شرکت‌هایی که به صورت واسطه و به عنوان نمایندگی شرکت‌های بزرگ و خارجی فعالیت می‌کنند از فاصله‌ به وجود آمده بین بدنه کارفرمایی و سامانه اصلی کالای نفت بهره میبرند. به عبارت دیگر از آنجایی که فعالیت این سامانه هنوز به طور کامل آغاز نشده، برخی گمان می‌کنند کالای مورد نظرشان یا در کشور تولید نمی‌شود یا استانداردهایی که گواهی کیفی کالا را طلب می‌کند ندارند به همین دلیل به سراغ نمایندگی شرکت‌های خارجی می‌روند. به نظر من این نمایندگی‌ها زمانی نمایندگی فنی تخصصی بود، اما در حال حاضر فعالیت آن‌ها دلالی است.
پدیدار با تاکید بر اینکه شرکت‌هایی که به عنوان نماینده هستند کار مهندسی انجام نمی‌دهند، افزود: این شرکت‌ها کار واسطه‌گری انجام می‌دهند یعنی واسطه فروش هستند. البته برخی از نمایندگی‌ها کار تخصصی انجام می‌دهند، یعنی کاملا به صورت حرفه‌ای و تخصصی ارزیابی می‌کنند، کالا را شناسایی می‌کنند و با استانداردها تطبیق می‌دهند. اما تعداد این شرکت‌ها کم است و شاید ۱۰ درصد شرکت‌هایی که نمایندگی خارجی هستند به صورت حرفه‌ای عمل می‌کنند و ۹۰ درصد دیگر کار دلالی می‌کنند.

22 هزار دلال شناخته شده
بر اساس این گزارش، رئیس پیشین هیئت‌مدیره استصنا پیش از این با تاکید بر این‌که هنوز اراده ملی در وزارت نفت برای استفاده سراسری از این سامانه ایجاد نشده است اعلام کرده بود در بدنه میانی و اجرایی وزارت نفت هنوز مقاومت وجود دارد و شرکت‌های زیرمجموعه سامانه خودشان را ترجیح می‌دهند. پدیدار با اشاره به شناسایی ٢٢ هزار دلال نفتی در ایران ادامه داد: دلال‌ها خود به خود به وجود نمی‌آیند و مصرف‌کننده تعیین‌کننده حضور یا عدم حضور دلال‌ها در بازارها هستند. تا زمانی که مصرف‌کننده‌ها از دلال‌ها خرید کنند فعالیت دلال‌ها در بازار ادامه خواهد داشت. وزارت نفت باید شرکت‌های تابعه خود را توجیح کنند که به جای مراجعه به دلال‌ها سراغ تولیدکننده برود و اگر تولیدکننده داخلی توانایی ساخت کالای مذکور را نداشت سراغ شرکت‌هایی بروند که نماینده شرکت‌های خارجی در ایران هستند. همچنین در اواسط آبان‌ماه سال گذشته محمدرضا مقدم، معاون سابق امور مهندسی و پژوهش وزارت نفت اعلام کرد از ٢۵ هزار اسمی که شرکت‌های نفتی به‌عنوان تامین‌کننده تجهیزات ثبت کرده بودند، تنها سه هزار عنوان، وجود خارجی داشته است و بقیه، دلالان بی‌نام و نشان بودند.
مهران حسینی نصب کارشناس انرژی نیز در این‌باره به آفتاب اقتصادی گفت: صنعت نفت یکی از پر کاربرد‌ترین صنایع کشور است که می‌تواند در صنایع پتروشیمی و پالایشی با ایجاد زنجیره ارزش علاوه بر اشتغالزایی بالا تولید فراوانی را نیز به همراه داشته باشد. نفت اصلی‌ترین صنعت در کشور ما است و بدیهی است که از آن انتظار شغل و تولید وجود داشته باشد. همگان متفق‌القولند که واردات قطعات از خارج برای استفاده در صنعت نفت پس از نیم قرن شروع تولید قطعات در کشور نمی‌تواند زیبنده باشد، اما تمام واقعیات را در این زمینه باید در نظر گرفت. تکنولوژی تامین قطعات نفتی به‌سرعت تغییر می‌کند، اگر به مردم بگویند که چرا کارخانه‌ای همتای اپل در کشور شکل نمی گیرد احتملاً درک کنند، زیرا فناوری تلفن همراه بسیار پیچیده است و سریع تغییر می‌کند، اما بسیاری نمی‌دانند که تکنولوژی ساخت برخی قطعات و تجهیزات نفتی از تلفن همراه نیز پیچیده‌تر است و به سرعت تغییر می‌کند. علاوه بر اینها ساخت برخی قطعات نیز نیاز به سرمایه‌گذاری چند میلیارد دلاری دارد. با این همه اما وزارت نفت سعی کرده است تا با تقویت شرکت‌های داخلی آنها را با شرکت‌های برند بین‌المللی جوینت کند و آنها را به صورت منطقی به سمت تولید و تکنولوژی هدایت کند. در این بین اما برخی از دلالان تجهیزات بی‌کیفیت سعی دارند تا با تهیه‌ای لیست‌های مختل ایرانی و چینی  تمام لیست فروش خود را ایرانی قلمداد کند،  لااقل جهت‌گیری رسانه‌ای آنها این‌گونه است.  البته این راهبرد نمی‌تواند موفق شود، چون بعید به نظر می‌رسد، وزارت نفت در برابر این فشارها کوتاه بیاید، برخی وندور لیست‌ها و سامانه استصنا نیز به حق اشکلاتی دارد که لازم است تا رفع شود.