• شنبه، 26 آبان 1397
  • Saturday 17 November 2018
گروه خبر: اخبار‌مهم / انرژی / گزارش  -  شماره خبر: 356  -  10 بهمن 1395 ساعت 20:01

آفتاب اقتصادی بررسی می‌کند:

نبرد برای باز پس گیری سهم نفت ایران از بازار
آفتاب اقتصادی-شاید مهم‌ترین سوال پس از برجام در ذهن مسئولین مالی کشور آن بود که چگونه  و کی می‌توان سهم بازار نفت ایران را پس گرفت، نفت بزرگترین ممر درآمدی ایران در عالم واقعیت است. اگر نفت نفرشیم، درآمدی نخواهیم داشت و بدون درآمد بودجه ای نیست و بدون بودجه نمی‌توان کشور را اداره کرد. اوپک در آخرین اطلاع رسانی خود درآمد‌های نفتی دو دولت نهم و دهم را بیش از 570 میلیارد دلار اعلام کرد. این درآمدها پس از اعلام تحریم‌ها  و عدم امکان تردد نفت‌کش‌های ایرانی در مقاصد همیشگی به یک چهارم تقلیل یافت. عربستان، روسیه و دیگر تولید کنندگان به راحتی مشتریان سنتی ایران را تصاحب کردند. کره جنوبی، هندوستان  و ژاپن قادر نبودند به خاطر قطع راه‌های ارتباطی بانکی وجوه نفتی را به ایران مسترد کنند.
برجام نفتی
بیژن زنگنه مناسب ترین فرد برای نبرد بندر به بندر برای باز پس گیری سهم نفت ایران از رقباست. او که شیخ الوزرایش نیز  می‌نامند، به اندازه ای کافی تجربه داشت تا بداند که این نبرد را با تعامل و مذاکرات فشرده و نه درشت گویی می‌توان پیروز شد. کنفرانس الجزایر  و توافق ضمنی او با وزیر انرژی عربستان را می‌توان اوج تلاش‌های او دانست. میوه این تلاش البته در کنفرانس وین و توافق برای کاهش تولید نفت حاصل آمد. بازیابی بازارهای نفتی ایران بعد از رفع تحریم‌ها و به خصوص با اجرای طرح کاهش تولید با سرعت بیشتری همراه شده است؛ تا آنجا که به گفته منابع آگاه، بیشترین صادرات ماهانه نفت ایران در پنج سال گذشته در ماه جاری میلادی رقم خواهد خورد. به این ترتیب، اروپا به‌عنوان بازاری که بعد از لغو تحریم‌ها امکان خرید نفت
 از ایران را پیدا کرد، در ماه ژانویه‌پذیرای بیشترین میزان نفت در پنج سال گذشته از سوی ایران خواهد بود. برخی سایت‌های خبری که دنبال کننده جزئیات فنی فروش نفت ایران هستند ردیابی سوپرتانکرهایی که نفت خام ایران را حمل می‌کنند و همچنین اطلاعات اتحادیه اروپا، نشان می‌دهد که در ماه ژانویه روزانه 581/ 6222 بشکه نفت خام به بنادر اروپایی تحویل داده شده است که بیشترین میزان از نوامبر 2011 به این سو به شمار می‌رود. از دیگر سو دو سوپر تانکر ایرانی با نام‌های «Huge» و «Snow» که روی هم رفته 4 میلیون بشکه نفت خام در دل خود دارند، در حال حاضر به سمت اروپا در حال حرکت هستند که در ماه فوریه به مقصد خواهند رسید. بر اساس گزارش‌هایی که پیش از این منتشر شده است، «2سوپرتانکر ایرانی برای اولین بار پس از ۵ سال وقفه، ماه آینده برای تحویل نزدیک به ۴ میلیون بشکه نفت خام در بندر روتردام هلند پهلوگیری خواهند کرد.» تحریم‌ها موجب شده بود تا از سال 2012 هیچ‌گونه نفتی به اروپا صادر نشود اما فروش نفت ایران به اروپا از اوایل سال گذشته میلادی با کاهش تحریم‌ها از سر گرفته شد. پایگاه خبری پلاتس در رابطه با سوپرتانکر‌های ایران افزود: این دو سوپر‌تانکر به ترتیب در روزهای 7 و 11 فوریه به ساحل هلند خواهند رسید و نفت خام و سبک ایران را در بندر روتردام تخلیه خواهند کرد. به گفته منابع آگاه، این محموله‌ها از سوی شرکت ملی نفت ایران برای فروش به شرکت شل به روتردام ارسال شده‌اند.
درآمدهای نفتی بدون مشکل وارد اقتصاد کشور می‌شود
سخنگوی دولت گفت: هم اکنون همه درآمدهای نفتی را بدون مشکل می‌توانیم وارد اقتصاد کشور کنیم به طوری که تا پایان امسال، ۶٨ هزار و ۵٠٠ میلیارد تومان از درآمدهای نفتی در اختیارمان قرار می‌گیرد.
به گزارش شانا، محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت، در نشست خبری خود با خبرنگاران گفت: در شرایط کنونی تمام درآمدهای نفتی را بدون مشکل می‌توانیم وارد اقتصاد کشور کنیم، پیش بینی می‌کنیم ۶٨ هزار و ۵٠٠ میلیارد تومان از درآمد نفتی تا پایان امسال در اختیارمان قرار گیرد. وی افزود: هم اکنون مقدار فروش نفت ما بیش از پیش‌بینی‌هاست، به طوری که ماه گذشته بیش از ٢ میلیون و ٩٠٠ هزار بشکه نفت و میعانات گازی صادر کرده‌ایم، همچنین قیمت هر بشکه نفت که در بودجه پارسال حدود ۴٠دلار پیش بینی کرده بودیم، اکنون بیش از ۵٠ دلار و به طور متوسط ۴٢ دلار به فروش می‌رسد. نوبخت ادامه داد: بر اساس اعلام وزیر نفت، پیش بینی می‌کنیم تا پایان سال، بیش از ۴١میلیارد دلار از محل صادرات نفت و میعانات گازی درآمد کسب کنیم که بخشی از آن طبق قانون در ماه‌های آینده و ابتدای سال ٩۶ به اقتصاد ایران تزریق می‌شود.
سخنگوی دولت تصریح کرد: بر اساس گزارش بانک جهانی که روز گذشته منتشر شد، اقتصاد ایران یکی از باثبات‌ترین اقتصادهای دنیاست و برای نخستین بار به جایگاه هجدهم در اقتصاد جهانی دست یافته است.

تلاش ایران برای کسب سهم بازار بیشتر
رابین میلز، مدیر موسسه مشاوره‌ای قمر‌انرژی در دبی در رابطه با نشانه‌های افزایش صادرات نفت خام ایران به خبرگزاری بلومبرگ گفت: «ایران تلاش دارد سهم خود را از بازار مشتریان سنتی در کشورهایی مانند یونان و ایتالیا به دست آورد و این برای آنها یک اولویت است. به علاوه، تهران در حال تلاش برای جذب مشتریان بیشتر در اروپا است.»اما کارشناسان در حالی عقیده دارند ایران بعد از لغو تحریم‌ها فرصت‌های جدیدی برای بازیافتن سهم خود در بازار اروپا دارد که با توجه به معاف شدن ایران از حضور در طرح کاهش تولید کشورهای عضو و غیرعضو اوپک، این سوال مطرح می‌شود که آیا معافیت بر افزایش سهم بازار ایران در اروپا اثرگذار خواهد بود؟ 30 نوامبر سال 2016 زمانی بود که توافق برای کاهش تولید و صادرات نفت خام شکلی نهایی به خود گرفت و ایران در کنار دو کشور لیبی و نیجریه توانست حق ادامه تولید و خروج از این طرح را به دست آورد. تا قبل از انعقاد توافق 30 نوامبر اوپک برای کاهش تولید، رقابتی جهانی برای عرضه نفت بیشتر به بازارها در جریان بود و این مسئله موجب کاهش قیمت‌ها و افزایش حجم ذخایر جهانی نفت شده بود.به این ترتیب، در روزهایی که عربستان سعودی و متحدان او در خلیج فارس برای اثبات پایبندی‌اش به طرح کاهش تولید به مشتریان اروپایی خود اطلاع داده‌اند که نفت کمتری به اروپا عرضه خواهند کرد، این‌طور به نظر می‌رسد که فضا برای حضور پررنگ‌تر ایران در بازار اروپا فراهم شده است. با این حال، کارشناسان عقیده دارند «خیلی زود است بخواهیم بگوییم که این میزان نفت ارسالی ایران به اروپا در آینده
نیز ادامه خواهد داشت، زیرا اکثر نفتکش‌هایی که در ماه جاری به اروپا می‌رسند، بنادر ایران را قبل از اول ژانویه به‌عنوان زمانی که برای اجرایی شدن توافق اوپک در نظر گرفته شده بود، ترک کرده‌اند.» با این حال نشانه‌هایی از افزایش صادرات ایران در ماه فوریه نیز وجود دارد؛ مانند پهلوگیری دو سوپرتانکر ایرانی در بندری در هلند یا فروش محموله‌هایی به اندونزی در ماه آینده میلادی.افزایش صادرات نفت خام ایران در فوریه در گزارش منتشر شده از خبرگزاری رویترز نیز مورد اشاره قرار گرفته است. بر اساس این گزارش که روز گذشته بر خروجی این خبرگزاری قرار گرفت، صادرات نفت خام ایران در ماه‌ بعدی میلادی نیز روندی رو به رشد خواهد داشت. به این ترتیب در حالی‌که رشد صادرات نفت خام ایران در ماه ژانویه به علت افزایش فروش به اروپا در بیشترین سطح 5سال گذشته ارزیابی می‌شود، ماه فوریه نیز زمانی برای رشد اندک فروش نفت ایران خواهد بود. به گفته یک منبع مطلع از برنامه بارگیری نفتکش‌های ایرانی به خبرگزاری رویترز، اندونزی اولین محموله خود از زمان لغو تحریم‌ها را در این ماه از تهران تحویل خواهد گرفت. پیش از این دوآی سوئتجیپتو، مدیر ارشد اجرایی شرکت پرتامینای اندونزی اعلام کرده بود «این شرکت در سه ماهه نخست 2017، یک میلیون بشکه نفت خام از ایران خواهد خرید.»
 پیروزی بر موانع
اما در حالی که نشانه‌ها از روند رو به رشد صادرات نفت خام ایران حکایت دارند، با این حال آمارها نشان می‌دهند که ممکن است ایران در به دست آوردن سهم خود از بازارهای نفتی همچنان با مشکلاتی همراه باشد. آن‌طور که خبرگزاری رویترز گزارش می‌دهد، با وجود اضافه شدن اندونزی به لیست مشتری‌های نفت خام ایران در ماه فوریه، میزان صادرات نفت ایران در ماه آینده میلادی همچنان پایین‌تر از رقم ماه سپتامبر گذشته خواهد بود و این نشان می‌دهد که ایران به رغم مستثنی‌شدن از توافق کاهش تولید اوپک و سایر تولیدکنندگان، در یافتن خریداران بیشتر برای نفت خود با مشکل مواجه است. این در حالی است که تجار انتظار داشتند ایران تولید خود را اندکی افزایش دهد و با افزایش صادراتش سهم خود را از بازار پس بگیرد. به گفته یک منبع آگاه، میزان صادرات نفت خام و میعانات ایران در ماه فوریه به اندکی بالاتر از 2.20میلیون بشکه در روز خواهد رسید، در حالی که این رقم در ماه ژانویه 2.16 میلیون بشکه بوده است. با این حال صادرات نفت ایران در ماه سپتامبر به حدود 2.6 میلیون بشکه در روز رسید که بیشتر از سطح صادرات فوریه ارزیابی می‌شود. درواقع اگرچه ایران از پیوستن به طرح کاهش تولید منع شده است، اما سطحی مشروط برای افزایش تولید در 6 ماه پیش رو دارد. بر اساس توافقی که صورت گرفته است از آنجا که تولید نفت خام ایران بعد از اعمال تحریم‌های بین‌المللی با کاهشی چشمگیر همراه شد، کشورمان با وجود اجرای طرح توافق کاهش تولید، حق افزایش تولید تا رسیدن به سطح پیش از تحریم‌ها را خواهد داشت. به این ترتیب همزمان با توافق اوپک برای کاهش تولید، اعضای این سازمان پذیرفتند که ایران تولید خود را به حدود 3.9 میلیون بشکه در روز برساند. از دیگر سو بر اساس تازه‌ترین اظهار نظر بیژن زنگنه، وزیر نفت، تولید روزانه نفت خام ایران به سه میلیون و 900هزار بشکه در روز رسیده است.  با این تفاسیر می‌توان انتظار داشت که صادرات ایران به بازارهای مختلف که هم‌اکنون به اوج خود رسیده است، دست‌کم تا 6 ماه آینده که توافق کاهش تولید پابرجاست ثابت باقی بماند. فرصت دیگری که ایران برای افزایش تولید و صادرات نفت دارد، به حضور سرمایه‌گذاران خارجی در پروژه‌های نفتی کشور و رونق‌گرفتن تولید باز‌می‌گردد، اما تا زمان دست یافتن به این فرصت نیز راهی نسبتاً طولانی باقی مانده است زیرا ورود خارجی‌ها به صنعت نفت کشور پروسه‌ای زمان‌بر خواهد بود. اما با تمام این تفاسیر به نظر می‌رسد ایران نه تنها از فرصت‌های پیش آمده برای افزایش تولید و صادرات نفت خام و فرآورده‌های آن نهایت بهره را برده است، بلکه برای آینده نیز برنامه‌هایی دارد.  آن‌طور که عباس کاظمی، معاون وزیر نفت و رئیس شرکت ملی پالایش نفت ایران به خبرگزاری رویترز گفته است: ایران در حال برنامه‌ریزی برای افزایش قابل توجه تولید فرآورده‌های نفتی خود از طریق نوسازی پالایشگاه‌ها در سال جاری میلادی است.کاظمی‌که در کنفرانس نفتی در توکیو حضور داشت، گفته است: «من پیش‌بینی می‌کنم در سال 2017، حدود 600 هزار بشکه در روز فرآورده‌های نفتی صادر کنیم. این برنامه ماست.» این فرآورده‌ها شامل نفت کوره، بنزین و نفت سفید خواهد بود.
شاید مهم‌ترین سوال پس از برجام  در ذهن مسئولین مالی کشور آن بود
 که چگونه  و کی می‌توان سهم بازار نفت ایران را پس گرفت، نفت بزرگترین ممر درآمدی ایران در عالم واقعیت است

اگرنفت نفروشیم  درآمدی نخواهیم داشت و بدون درآمد بودجه ای نیست و بدون بودجه نمی‌توان کشور را اداره کرد