• جمعه، 30 فروردین 1398
  • Friday 19 April 2019
گروه خبر: یادداشت‌  -  شماره خبر: 32  -  20 دی 1395 ساعت 15:29

حجت ا... میرزایی معاون اقتصادی وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی

جلوگیری از تعمیق بحران تنها راه چاره
در حال حاضر صندوق‌های بازنشستگی و بیمه‌ای در وضعیت خوبی به سر نمی‌برند؛ موضوعی که بارها توسط تحلیلگران به مسئولان و بویژه دولت‌ها هشدار داده شده است. به طور کلی باید گفت بخشی از عوارضی که تاکنون برای صندوق‌های بازنشستگی به وجود آمده اصلاح‌پذیر نیست؛ برای مثال کسری‌های مالی در این صندوق‌ها به قدری زیاد شده که ما نمی‌توانیم کاری جز جلوگیری از بزرگتر شدن بحران انجام دهیم.
از طرف دیگر می‌توانیم از تکرار و به وجود آمدن مشکلات امروز صندوق‌ها جلوگیری کنیم. هم‌اکنون برخی از صندوق‌ها مانند صندوق بیمه تامین اجتماعی، بیمه عشایر و روستاییان و صندوق‌ آینده‌ساز اوضاع نسبتا خوبی دارند، اما صندوق‌هایی مانند صندوق بازنشستگی کشوری و نیروهای مسلح وضعیت بسیار نگران کننده‌ای دارند که تنها کاری که می‌توانیم انجام دهیم جلوگیری از تعمیق بحران پیش روست؛ فرو نرفتن در باتلاقی که امکان برون رفت از آن وجود ندارد. به طور کلی سه دسته اصلاحات وجود دارد که ما می‌توانیم از آنها استفاده کنیم: دسته اول اصلاحات ساختاری؛ یعنی ما نظام و ساختار موجود را تغییر دهیم. برنامه‌ای برای تغییر چنین ساختاری طراحی شده و در اختیار دولت قرار گرفته است. این برنامه‌ اینطور است که ما به جای تعداد کثیر صندوق‌ها سه یا چهار صندوق‌ برای لایه‌های مختلف جامعه تشکیل دهیم. این برنامه‌ریزی پوششی برای جمعیت حداکثری است و علاوه بر آن عدالتی همگانی شکل می‌گیرد تا کمک‌هایی که دولت امروز به همه ارائه می‌کند، به طرف گروهی که مستحق است، حرکت کند. دسته دیگر، اصلاحات پارامتریک است که باید پارامترهای اصلی و کلیدی در صندوق‌ها مانند سن بازنشستگی، بندهای محاسبه مستمری، دامنه خدمات و مصارفی که صندوق‌ها دارند، نرخ حق بیمه و سایر پارامترها مورد بازنگری قرار گیرد و به صورت منطقی محاسبه شوند؛ پارامترهایی که در حال حاضر غیرمنطقی به نظر می‌رسند. برای مثال، سن بازنشستگی نه تناسبی با سقف امید به زندگی دارد نه با منطق مالی یک صندوق بازنشستگی؛ مثلا در اکثر کشورهای دنیا سن بازنشستگی بین 60 تا 65 بوده که در ایران 51 سال است.
یک دسته دیگر، اصلاحات سیستمی‌است که با توجه به آن، سیستم‌های حساب انفرادی و بیمه‌های تکمیلی شکل بگیرد تا کسانی که تازه عضو سیستم می‌شوند، حساب‌های انفرادی داشته باشند. همچنین این امکان وجود داشته باشد که صندوق‌های بازنشستگی خصوصی فراهم شود تا کسانی که تمایل دارند، از بیمه بازنشستگی تکمیلی استفاده کنند. به طور کلی تمام اصلاحاتی که ذکر شد، در عین حال که بسیار ضروری است، مستلزم یک گفتگوی فراگیر است تا قبل از آنکه جامعه با بحران رو به رو شود، ضرورت اصلاح ساختارها را احساس کند. اگر جامعه آماده باشد می‌توانیم بگوییم قابلیت اصلاح ساختارهای کنونی وجود دارد.
باید اقدامات گسترده‌ای برای شکل‌گیری گفتگوی فراگیر اجتماعی ایجاد شده و فضای روانی افکار عمومی‌آماده شود. در این صورت بحران برای عموم مردم به صورت مشترک به رسمیت شناخته می‌شود و سپس اقدامات اصلاحی قابلیت اجرا دارد. این اقدامات هم تنها در اختیار دولت نیست و نظام سیاسی باید دست به کار شود که بخشی از آن نیازمند مصوبات مجلس است، اما مسلما دولت باید موارد کارشناسی را تهیه کند و به مجلس ارائه کند؛ ضمن اینکه بخشی از اصلاحات باید تدریجی باشد و ما نمی‌توانیم به سرعت مشکلاتی را که در صندوق‌ها به وجود آمده برطرف کنیم. ما به یک دوره 10 ساله نیاز داریم که از عمیق‌تر شدن بحران پیش رو جلوگیری کنیم.