• پنجشنبه، 6 تیر 1398
  • Thursday 27 June 2019
گروه خبر: اخبار / گزارش  -  شماره خبر: 26  -  19 دی 1395 ساعت 14:01

گزارش تحليلي آفتاب يزد از افزايش قيمت لبنيات

گرانی پاکت شیر دلیل گرانی شیر!
آفتاب یزد- هیرش سعیدیان : «افزایش نرخ ارز لزوماً به معنی افزایش قطعی تورم نیست.» مکزیک و چین بر اساس سیاست‌های دوره‌ای تعمداً نرخ پول ملی خود را پایین نگه می‌دارند. هر چند آنها صادرات محورند و چنین  تعبیری را به سختی می‌توان در مورد اقتصاد ایران به‌کار برد. اما اصول اقتصادی جهانشمول‌اند. رابطه‌ علت و معلولی افزایش نرخ دلار و تورم رابطه روانی است و در اینجا پذیرش جمعی افکارعمومی اهمیت بیشتری از بدیهیات اقتصادی می‌یابد. وقتی همه باور کنند که افزایش جهشی نرخ دلار به معنای تورم کلیه کالاهای اساسی است یعنی این اتفاق خواهد افتاد!. این موضوع را راهبران مطرح صنفی نیز به‌خوبی می‌دانند. آنها در طول سالیان تکیه بر صندلی ریاست (عموماً طویل‌المدت خود) یاد گرفته‌اند تنها به افزایش قیمت‌های سالیانه یا فصلی اکتفا نکنند و در صورت پیش‌آمدن فرصتی یا چالشی منافع صنف ذینفع خود را تامین کنند. افزایش جهشی نرخ دلار و صعود آن تا نرخ  4150 تومان اگرچه مهار شد  و با بخشنامه جهانگیری معاون اول و پیوست بانک مرکزی کاهش یافت، اما این کاهش قیمت ظاهراً نتوانسته برخی صنوف را برای پذیرش کاهش نرخ قانع کند. برخی فعالان صنعت لبنیات از این دسته‌اند.

شروع و خاتمه التهاب دلاری
قسمت تاثیرگذاری از اقتصاددانان ایرانی هم‌رای هستند که عامل بیرونی افزایش نرخ بهره در آمریکا  در کنار فراهم بودن بسترهای داخلی افزایش یکباره نرخ دلار را در کشور رقم زد. فدرال رزرو  آمریکا در پایان نشست دو روزه خود اعلام کرد که نرخ بهره وجوه فدرال را تا 25/ 0 درصد افزایش داده و از 5/ 0 درصد به
75/ 0 درصد می‌رساند. این نخستین بار از دسامبر 2015 بود که فدرال رزرو این نرخ را افزایش داد. این نهاد همچنین در اقدامی کم‌سابقه پیشاپیش  خبر از افزایش‌های دوره‌ای آتی داد. این موضوع به تقویت جایگاه جهانی دلار به‌ویژه در برابر سبد اصلی رقبای ارزی همچون یورو، پوند و ین شد. ریال نیز به دلیل بسترهای درونی همچون کاهش قیمت جهانی نفت و به تبع آن کاهش تزریق‌های نفتی به بازار ارز و بسیاری عوامل دیگر این آمادگی را داشت تا بخشی از ارزش خود را در برابر دلار از دست بدهد. افزایش یکباره دلار اتهاماتی را متوجه سیاست‌های ارزی بانک مرکزی کرد. این موضوع که این امر به خاطر تلاش بانک برای کسب درآمدهای ارزی و جبران کسری بودجه است به‌شدت از سوی  مقامات اقتصادی از جمله نوبخت، سخنگوی دولت رد شد. هیجان سفته‌بازان برای استفاده از موقعیت به اتخاذ تصمیم از سوی دولت منتهی شد.
حذف رانت وارداتی
بخشنامه جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور که بخشنامه پیوستی بانک مرکزی نیز بند اول آن محسوب می‌شد.  این بخشنامه  شامل بخش  مهمی در جهت حذف یارانه  به ارز وارداتی بود. مهم‌ترین بند این بخشنامه اما بند یک آن است که رسماً عنوان شده است: 1‏- با توجه به وضعیت اعتباری متقاضی دریافت معادل ریالی حداقل 10 درصد از مبلغ اعتبار اسنادی بر مبنای نرخ هر دلار معادل 36000 ریال به‌طور علی‌الحساب توسط آن بانک الزامی است. اعلام این مبنای نرخ 3600 تومانی از همان ابتدای بارگذاری و رصد آن توسط فعالان بازار توانست شوک لازم را به بازار وارد کند. دارندگان ارز که به‌منظور سفته‌بازی ارز خریداری کردند  در ساعات اولیه اعلام این بخشنامه به تکاپو افتادند تا موجودی ارزی خود را به فروش برسانند که این خود بر روند نزولی قیمت دلار افزوده است.  در واقع این بند چند میلیارد دلار رانت ارزی را نشانه رفته بود که برای برجا ماندن قوانین منسوخ عملاً  برای واردکنندگان اختلاف قیمتی چندصد تومانی را به عنوان رانت قائل می‌شد. حذف این بند و تنظیم نرخ حواله درهم امارات آرامش را به بازار برگرداند و بر اساس اعلام سامانه سنا، میانگین نرخ دلار تا ساعت 18 هجدهم دی ماه 3907 تومان برای فروش ثبت شد. حذف این رانت و مبنا قراردادن 3600 تومان نه به معنای عدم جذابیت واردات بلکه تنها به این معنی است که حاشیه سود رانتی آن کاهش خواهد یافت. این  سودجویی سالیانه اما بر بخشی از فعالان غیرمولد بازار خوش نیامده و آنها در عین بحران چند ارزی و  حتی پس از آن درصدد بهره‌برداری لازم از آن بودند.

صرافان و قطعه‌سازان
قطعه‌سازان  که عموماً از تولیدات داخلی پتروشیمی استفاده می‌کنند، جزء اولین‌هایی بودند که گرانی دلار را دلیل موجهی برای آنچه آن را «لزوم توجه ویژه مسئولان با توجه به وضعیت موجود ارز به قطعه‌سازان خودرویی خواندند.»
مازیار بیگلو، دبیرانجمن سازندگان قطعات خودرو با اشاره به افزایش قیمت ورق‌های فولادی و آهن در کشور، اظهارداشت:«در کنار این موضوع نوسانات نرخ ارز هم باعث رشد قیمت پایه محصولات پتروشیمی شده است که همین موضوعات تولیدکننده داخلی را با بحران تامین مواد اولیه داخلی روبه‌رو ساخته است.» او در ادامه از چالش‌های موجود برای صنایع پرافتخار قطعه‌سازی در راه «نیل به صادرات گفت.» او اما علی‌رغم مطرح کردن این سخنان در برابر خبرنگاران خبرگزاری‌های معتبر کشور با این سوال روبه‌رو نشد که چگونه افزایش نرخ ارز منتهی به افزایش محصولات پایه پتروشیمی شده است؟! این ادعا بر اساس چارت نرخ خوراک پتروشیمی و سایر فاکتورهای موثر نمی‌تواند کاملا صحیح باشد، چراکه تاثیر عامل دلاری بر نرخ دلار لااقل در بحران اخیر معقول نیست. بخشی از صرافان نیز که پیش از این با فشار بانک مرکزی برای ساماندهی مدارک و سپردن وثایق لازم برای اخذ مجوز روبه‌رو بودند، در بحبوحه بحران دلار به یاد پیگیری جدی خواسته‌های صنفی خود افتادند.
پیش از این در بخشنامه‌ای جدید مقررشده بود برای صرافی‌های نوع یک (خرید و فروش ارز و مسکوک طلا و نقره) حدود  پنج میلیارد تومان و برای نوع دو(خرید و فروش ارز، مسکوک طلا، نقره و نقل و انتقال ارز) نیز ۲۰ میلیارد تومان به‌عنوان سپرده تعیین شود. این تصمیم به‌سرعت با مخالفت صرافان و حتی برخی کارشناسان بانکی و اقتصادی همراه شد، اما زور بانک مرکزی بر آنها چربید و مجبور به تمکین شدند. در روزهای اخیر اما آنها نیز به یکباره اعتراض مجدد خود را برای سپرده‌گذاری  دولتی مطرح ساختند.

کره‌گیری دیرهنگام
جالب‌ترین و آخرین بخش از خواستاران افزایش قیمت محصولات به‌خاطر افزایش قیمت دلار بخشی از صنف لبنیات بودند. آخرین بررسی‌ها و مشاهدات از بازار محصولات لبنی از سطح شهر حاکی از روند افزایشی قیمت بیشتر اقلام لبنی و ادامه گرانفروشی است، به طوری که کره ۱۰۰ گرمی ۸۰۰ تومان و شیر یک لیتری بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ تومان افزایش قیمت پیدا کرده‌اند. سازمان حمایت مصرف‌کنندگان این افزایش قیمت‌ها را طی بیانیه‌ای «خودسرانه و غیرمجاز» خواند. در حالی که مسئولان سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان تاکید کرده‌اند که هیچ‌گونه مجوزی برای افزایش قیمت انواع محصولات لبنی از طرف دستگاه‌های مربوطه از جمله ستاد تنظیم بازار صادر نشده است و برندهایی که قیمت محصولات‌شان را خودسرانه افزایش داده‌اند باید قیمت‌ها را به وضعیت قبلی بازگرداند و محصولات گران شده را نیز از بازار جمع‌آوری کنند. آخرین بررسی‌های خبرگزاری ایسنا  از بازار این محصولات نشان می‌دهد که قیمت برخی محصولات مانند کره افزایش قابل‌توجهی پیدا کرده و بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ تومان افزایش قیمت دارد و برخی دیگر از محصولات لبنی از جمله شیر، دوغ، پنیر و خامه نیز با افزایش نسبی قیمت همراه شده‌اند.

پرسش از رئیس
این وضعیت  نگاه‌ها را متوجه انجمن صنایع لبنی نمود تا دلیل این افزایش ناگهانی قیمت علی‌رغم نرمال بودن علائم تولید را جویا شوند. در مورد دلایل این افزایش قیمت رضا باکری، دبیر انجمن صنایع لبنی  اما مدعی شد که «ابلاغیه وزرای صنعت، معدن و تجارت و کشاورزی برای استفاده از ارز آزاد در واردات پاکت‌های بسته‌بندی، همچنین افزایش ۱۶ درصدی تعرفه واردات این محصول، باعث گرانی شیر شده است.» او در ادامه گفت: «با توجه به اینکه ابلاغیه دو وزیر بالاتر از ستاد تنظیم بازار است، نیازی به مصوبه تنظیم بازار نداشتیم.»
این اتحادیه طی تماس آفتاب یزد حاضر نشد به این سوال پاسخ دهد که چگونه افزایش نرخ ارز  و به تبع آن، گرانی پاکت شیر باعث افزایش نرخ شیر شده است؟! سوالات بی‌پاسخ در این زمینه شامل 5 پرسش اصلی است.
1- نرخ ارز چند روز است که کاهش یافته است پس چگونه این  نرخ که به حالت سابق بازگشته باعث افزایش نرخ شیر شده است؟
2- مبنا قراردادن ارز 3600 تومانی در کنار اقلام اصلی وارداتی چرا تنها باعث گران‌شدن پاکت شیر شده است؟
3- مگر پاکت شیر از خارج وارد می‌شود که افزایش قیمت آن باعث افزایش قیمت شیر شود؟
4- تولید کاغذ به کار رفته در پاکت‌های شیر در داخل کشور انجام می‌شود، اما بالفرض پذیرش وارداتی بودن آن مگر قیمت هر پاکت چه میزان است که تا این حد در قیمت نهایی موثر است؟
5- اتحادیه‌ دامداران که مظلومان همیشگی نوسانات قیمتی محسوب می‌شوند اعلام نمودند که هیچ‌گونه افزایش قیمتی در فروش شیر تولیدی نداشته‌اند و این افزایش در عرضه و در کارخانجات رخ داده است.
6-آیا تمام شیر عرضه شده جهت تولید ماست  و سایر فرآورده‌های لبنی بدست آمده از شیر در پاکت‌های وارداتی عرضه می‌شود.
این روزنامه امکان هرگونه پاسخگویی را برای اتحادیه فوق‌الذکر و ریاست آن، آقای باکری در روزنامه  محفوظ می‌داند.

اتحادیه‌ دامداران که مغبون همیشگی نوسانات قیمتی محسوب می‌شود اعلام نمود که هیچ‌گونه افزایش قیمتی در فروش شیر تولیدی نداشته و این افزایش در عرضه ودر کارخانجات رخ داده است