• سه شنبه، 28 خرداد 1398
  • Tuesday 18 June 2019
گروه خبر: اخبار‌مهم / اقتصاد بین‌الملل  -  شماره خبر: 242  -  2 بهمن 1395 ساعت 20:15

گذری بر اقتصاد بحرانی کاراکاس:

ونزوئلا؛ چند گام تا سقوط
آفتاب اقتصادی - الهام علائی: شرایط اقتصادی ونزوئلا طی چند سال اخیر رو به وخامت گذاشته و این کشور در حال حاضر با تورم فزاینده و کمبود شدید انواع کالاها مواجه است. در کمال ناباوری، ونزوئلا با داشتن بزرگترین ذخایر نفتی جهان در بحران به سر می برد. با توجه به تورم افسار گسیخته، وضعیت اقتصادی این کشور به شدت وخیم است. به گفته منابع خبری، شدت گرفتن مشکلات اقتصادی دارای تبعات سیاسی و اجتماعی هم بوده و علاوه بر راهپیمایی‌هایی که توسط احزاب مخالف برگزار می‌شود، نقاط مختلف این کشور هر روزه شاهد تظاهرات کوچک و خودجوشی است که در اعتراض به کمبودها صورت می‌گیرد. همچنین گزارش هایی از افزایش موارد غارت منتشر شده است. در عین حال، هنوز هم بخشی از جمعیت ونزوئلا از دولت کنونی حمایت می‌کند.

به گفته ریکاردو هاسمن، اقتصاد‌‌دان و وزیر سابق برنامه و بودجه ونزوئلا، علت این فاجعه، سیاست های اقتصادی سوسیالیستی این کشور است. از سوی دیگر بنا به اظهارات چندی پیش تمیرپوراس، ماور سابق هوگو چاوز، این بحران ارتباطی به سیاست های سوسیالیستی ندارد و دلیل اصلی آن نوسان قیمت نفت و ضعف نظارت بر بدهی ها ست. وی معتقد است که مشکل اقتصاد ونزوئلا، میزان بدهی های این کشور نیست؛ بلکه مسئله اساسی ضعف مدیریت ناظر بر این بدهی‌ها ست. به گفته پوراس، گفتگو درباره این مقیاس از بحران اقتصادی در ونزوئلا اغراق آمیز است.  
از طرفی به اعتقاد رئیس جمهوری ونزوئلا شرایط کنونی ناشی از جنگ اقتصادی است که آمریکا و ایادی داخلی آن کشور علیه مردم ونزوئلا به راه انداخته ‌اند. چند ماه پیش نیکلاس مادورو، رئیس جمهوری ونزوئلا، به مدت شصت روز در این کشور وضعیت فوق‌العاده برقرار کرد و نفرات گارد ملی و ماموران پلیس در مراکز حساس مستقر شدند. برقراری وضعیت فوق‌العاده به معنی آن بود که رئیس جمهور از اختیاراتی بیش از آنچه که در قانون اساسی پیش‌بینی شده برخوردار می‌شود و ارتش و پلیس قدرت بیشتری در مقابله با ناآرامی دارند. وضعیت فوق‌العاده باید به تصویب پارلمان ونزوئلا می‌رسید، اما لایحه درخواست اعلام وضعیت فوق‌العاده در پارلمان این کشور رد شد. ائتلاف مخالفان دولت دارای اکثریت قابل توجه کرسی‌هاست و هنریکه کارپیلس، از رهبران ائتلاف مخالف دولت، گفت که مردم ونزوئلا فرمان رئیس جمهور در برقراری وضعیت فوق‌العاده را نمی پذیرند. وی افزود "مادورو خود را فراتر از قانون اساسی قرار داده است." از طرفی نیکلاس مادورو چندی پیش در یک نشست خبری گفت که پارلمان کنونی با مخالفت با اعلام وضعیت فوق‌العاده "مشروعیت خود را از دست داده" و بار دیگر تهدید کرد که این مجلس عمر قانونی خود را طی نخواهدکرد؛ اما در مورد نحوه پایان دادن به عمر پارلمان توضیحی نداد. وی قبلا نیز تهدید مشابهی کرده بود.
 در سال های گذشته هوگو چاوز ترکیبی از یارانه متکی به پول نفت و سیاست‌هایی که چندان مشوق سرمایه‌گذاری، تولید و کارآمدی اقتصادی نبود را به اجرا گذاشت و نتیجه آن شد که به تدریج اقتصاد این کشور به پول نفت و یارانه‌ها معتاد شد. هرچند تا زمانی که درآمدهای نفتی در حد انتظار بود مشکلی به وجود نیامد. یعنی تا سال 2014 که قیمت نفت حدود 70 تا 80 دلار بود، دولتمردان این کشور توانستند روش خود را ادامه دهند. در سال 2014 که نفت رو به کاهش گذاشت، مشکلات کشورهای نفتی از جمله ونزوئلا به تدریج آشکار شد.

نفت؛ دستاویز ونزوئلا
کارشناسان اقتصادی معتقدند ونزوئلا در حال گام برداشتن به سوی سقوط است. برخی از آنها 4 دلیل عمده را عوامل اصلی شرایط وخیم اقتصاد ونزوئلا توصیف می‌کنند:
1_ سه سال رکود اقتصادی؛ ونزوئلا در حال سپری کردن سومین سال رکود خود است. مطابق پیش بینی صندوق بین‌المللی پول، اقتصاد این کشور امسال با افت 10 درصدی مواجه خواهد شد و رکود اقتصادی آن حداقل تا پایان سال 2019 ادامه خواهد یافت. بر اساس آمار این صندوق، ونزوئلا در سال جاری با افزایش تورم 475 درصدی مواجه خواهد شد. همچنین ارزش پول این کشور به شدت کاهش یافته است. دو سال پیش 100‌بولیوار معادل یک دلار بود؛ اما اکنون برای هر دلار باید 1262 بولیوار پرداخته شود.
2_ نفت؛ از سال 2014 با افت قیمت نفت، شرایط اقتصاد ونزوئلا رو به وخامت رفت. علیرغم داشتن بزرگترین منابع نفتی جهان، نفت برای این کشور بیشتر به یک دستاویز شبیه است. بالغ بر 95 درصد درآمد ونزوئلا از طریق صادرات نفت تامین می شود؛ به گونه‌ای که اگر این کشور نفت نفروشد، آه در بساط نخواهد داشت. مشکل اساسی این است که ونزوئلا فرصت های سرمایه گذاری در میدان های نفتی خود را هدر داده و نگهداری از امکانات نفتی خود را نادیده گرفته است.
3_ افزایش قیمت مواد غذایی و وضعیت نامناسب بیمارستان ها؛ سال گذشته کمبود مواد غذایی در ونزوئلا بسیار شدید شد و مردم این کشور در برخی موارد هفته ها و ماه ها بدون کالاهای اساسی مانند شیر، تخم مرغ، آرد، صابون و دستمال کاغذی سرکردند. علیرغم افت واحد پول و درآمد حاصل از نفت، دولت به کنترل شدید قیمت کالاهای اساسی ادامه داد. در نتیجه بر اساس ارزیابی ها واردات کالا در نیمه اول سال 2016 نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 50 درصد کاهش یافت. به علاوه، این کشور با کمبود دارو نیز مواجه است. تلاش مردم این کشور برای یافتن پنیسیلین و سایر داروها اغلب بی نتیجه می ماند. بیمارستان ها شرایط نامناسبی دارند که موجب شده مردم و حتی نوزادان به دلیل کمبود مراقبت های اولیه پزشکی، جان خود را از دست بدهند.
4_ پایان یافتن ذخایر نقدی و طلا؛ ذخایر نقدی ونزوئلا به سرعت رو به پایان است. ونزوئلا مدت‌هاست که پول کافی برای پرداخت صورت حساب هایش ندارد. این کشور تا پایان سال جاری، 15 میلیارد دلار بدهی دارد و این در حالی است که موجودی بانک مرکزی تنها 11.8 میلیارد دلار است. از سوی دیگر، بخش عمده ذخایر ونزوئلا به شکل طلا هستند. در نتیجه این کشور، بدهی های خود به سوئیس را با شمش طلا پرداخت کرد که این امر نیز به نوبه خود منجر به کاهش ذخایر طلا شده است.
اخیرا روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی میدانی از احتمال بروز فاجعه ای انسانی در این کشور بر اثر فقر در ابعاد غذایی، بهداشتی و درمانی خبر داده است. این روزنامه معتقد است با تداوم شرایط کنونی مرگ و میر نیمی از جمعیت این کشور نیز دور از ذهن نیست. به گزارش اقتصادنیوز، روزنامه نیویورک تایمز نوشت: نامش «کوین لورا لوگو» بود و در صبح روز تولد 16 سالگی اش جان خود را از دست داد. او در حالی که در جستجوی مواد غذایی در سوراخ سمبه‌های خانه‌شان بود، جان خود را از دست داد. گرسنگی امان را از این نوجوان 16 ساله ربود و میهمان مرگ شد. البته پیش از مرگ به بیمارستان انتقال داده شد، اما به دلیل فقدان تجهیزات دارویی یا تجهیزات چند باره مورد استفاده قرار گرفته شده در آغوش فرشته مرگ قرار گرفت. اگر او چیزی برای خوردن در خانه می‌یافت گذارش به بیمارستان نمی‌افتاد.
امسال ونزوئلا از مشکلات بسیاری رنج می‌برد. تورم باعث شده کارمندان اداری شهرها را ترک و برای کار به سوی معادن رو باز غیرقانونی در درون جنگل‌ها بروند. آنها به امید یافتن قوتی لایموت و نانی بخور و نمیر خطر گرفتار شدن در دام گروه‌های مافیایی و دست به گریبان شدن با بیماری‌های لاعلاج را به جان می‌خرند. پزشکان اقدامات پزشکی خود را روی میزهای خون آلود انجام می‌دهند؛ زیرا از آب کافی برای شستشو برخوردار نیستند. بیماران روان پریش در مراکز درمانی به میزها بسته می‌شوند؛ زیرا از قرص و سایر امکانات درمانی برای معالجه بیماران برخوردار نیستند. دکتر «لوییس بریسنو»، مدیر بیمارستان، می‌گوید این وضعیتی آشنا برای ما ست. او می‌گوید ظرفیت اتاق اضطراری ما 200 نفر است اما گاه تا 450نفر هم می‌رسد. او می‌افزاید: «همیشه کسی هست که هیچ دارو یا درمانی دریافت نمی‌کند.» دکتر بریسنو می‌گوید کمبود دارو بسیار شایع است؛ به‌گونه‌ای که بیمار یا خانواده‌اش اقدام به خرید وسایل درمانی لازم می‌کنند. خانواده‌ها از خرید عاجزند. خانواده لوگو برای تهیه وسایل دارویی فرزندشان نتوانستند 4 دلار برای خرید آن بپردازند.
مادر این نوجوان گفته در بیمارستان مهلت هیچ کاری نیست. ورود به بیمارستان یعنی مرگ. او می‌گوید:« بیمارستان‌ها از ابتدایی‌ترین خدمات درمانی عاجزند. فرد برای درمان عضو خانواده‌اش باید شهر را زیر پا بگذارد و به بازار سیاه برود تا بتواند وسیله بهداشتی- درمانی مورد نیاز را خریداری کند؛ تازه اگر پول لازم در جیب داشته باشد». او به یاد می‌آورد که همین مسئله هنگام درمان پسرش شامل حال او شد اما نتوانست آنچه را می‌خواهد بیابد. بستگان لوگوی 16 ساله می‌گویند: «او بدون دلیل مرد».
خانواده لوگو نه ساکن پایتخت بودند و نه ساکن مناطق مرزی. احتمالا در این مناطق می‌شد چیزکی یافت اما آنها درست ساکن مناطق وسط و مرکزی ونزوئلا بودند که همه چیز نایاب بود. حتی آردی هم برای نان نبود. اگرچه مرغ بود اما قیمتش آنقدر بالا بود که عطای آن را به لقایش می‌بخشیدند. وقتی لوگو به خانه باز می‌گردد باز هم دهان‌هایی هستند که باید سیر شوند. دو ماه پیش او فرزند دیگری به دنیا آورد و یک دختر 13 ساله هم دارد. باز هم چیزی در آشپزخانه نیست. آیا سرنوشت مشابهی در انتظار دیگر فرزندان اوست؟ سرنوشت مردم ونزوئلا در آینده به کجا خواهد رفت؟
 در سال های گذشته هوگو چاوز ترکیبی از یارانه متکی به پول نفت و سیاست‌هایی که چندان مشوق سرمایه‌گذاری، تولید و کارآمدی اقتصادی نبود را به اجرا گذاشت و نتیجه آن شد که به‌تدریج اقتصاد این کشور به پول نفت و یارانه‌ها معتاد شد

افزایش قیمت مواد غذایی و وضعیت نامناسب بیمارستان ها؛ سال گذشته کمبود مواد غذایی در ونزوئلا بسیار شدید شد و مردم این کشور در برخی موارد هفته ها و ماه ها بدون کالاهای اساسی مانند شیر، تخم مرغ، آرد، صابون و دستمال کاغذی سرکردند