• پنجشنبه، 21 آذر 1398
  • Thursday 12 December 2019
گروه خبر: اخبار‌مهم / اقتصاد کلان / گزارش  -  شماره خبر: 11415  -  9 اسفند 1396 ساعت 14:47

آفتاب اقتصادی گزارش می‌دهد

چرا همچنان دوبی در تجارت با ایران بی‌رقیب است؟
آفتاب اقتصادی- علی اکبر سمیعی: در طول دو دهه گذشته، امارات و به ویژه شیخ‌نشین دوبی مهم‌ترین شریک تجاری ایران در منطقه بوده است. نزدیکی جغرافیایی دو کشور از یک سو و از سوی دیگر حضور پرشمار ایرانیان و فعالان تجاری کشورمان در دوبی باعث شده که دوبی به‌عنوان یک کانون تجاری برای صادرکنندگان و وارد‌کنندگان ایرانی مطرح باشد. روابط اقتصادی ایران و دوبی تا حدی مستحکم بود که حتی تحریم‌ها نیز نتوانست مانع قطع این روابط شود. اما سیاست خصمانه‌ای که عربستان بعد از پادشاهی ملک سلمان علیه ایران در پیش گرفت باعث شد که امارات که در سیاست خارجی دنباله‌رو سعودی هاست به نوعی با این سیاست خصمانه ریاض علیه تهران همراهی کند. ایجاد مشکلات و موانع بانکی برای تجار ایرانی تنها نمونه‌ای از مانع تراشی دوبی بر سر راه تجارت به ایران بود. حال با توجه به این موضوع برخی گزارش‌های منتشر شده تحلیلی و خبری حکایت از یک پیشنهاد تازه دارد و آن این است که با توجه به روابط دوستانه ایران با عمان و قطر به تدریج مسقط و دوحه جایگزین دوبی در تجارت با ایران شوند.

دوحه و مسقط جانشین دوبی ؟
در همین حال یک خبرگزاری چینی نوشت: «در پی تحولات و تنش‌های جدید روابط بین تهران و ابوظبی ، دولت ایران می‌کوشد اهمیت شهر دوبی را به عنوان یک "هاب منطقه ای"
در تجارت خارجی خود کم‌تر کرده و در عوض شهر دوحه
و بنادر عمان را جایگزین تجارت منطقه ای و جهانی خود کند.»به گزارش عصرایران به نقل از خبرگزاری شینهوا، ایران سالانه میلیاردها دلار از طریق دوبی کالا وارد می کند و در
3 دهه گذشته نقش دوبی در تجارت خارجی ایران همواره رو به
افزایش بوده است.براساس گزارش وب سایت ایرانی" فایننشال تریبیون" – با فایننشال تایمز اشتباه نشود- تصمیم اخیر ایران در پی افزایش فشارها و سخت‌گیری‌های جدید دولت امارات متحده عربی و مقامات دوبی به تجار ایرانی از طریق وضع قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده، صدور ویزا و محدودیت‌های بانکی اعمال شده است.در اوایل ماه جاری – میلادی- بانک مرکزی ایران اعلام کرد در پی اعمال محدودیت‌های جدید بانک‌های دوبی برای بانک‌های ایرانی، بانک مرکزی ایران
 به دنبال جایگزین کردن بانک های دیگر منطقه برای تجارت و دادوستد بانک‌های ایرانی است.همزمان روابط سیاسی ایران با قطر و عمان در ماه‌های گذشته رو به گرمی بیشتری رفته و این در حالی است که روابط تهران و ابوظبی طی ماه‌های اخیر و
به ویژه از زمان تحریم همه‌جانبه دولت قطر از سوی همسایگان عرب این کشور – عربستان سعودی، امارات و بحرین-  
رو به تنش و سردی بیشتری رفته است."حسین یعقوبی" معاون امور بین‌الملل بانک مرکزی ایران به صراحت اعلام کرده که
ایران قصد دارد کشورهای قطر و عمان را جایگزین امارات در تجارت و دادوستد منطقه‌ای خود کند.علاوه بر این "عدنان موسی‌پور" رییس اتاق بازرگانی ایران و قطر نیز در مصاحبه‌ای با "فایننشال تریبیون" تاکید کرده: قطر و عمان توانایی تسهیل تجارت خارجی ایران را دارند. او گفته است: با این حال ما نباید روابط تجاری خود را با امارات متحده عربی قطع کنیم... چون این کشور تنها مجرای تجارت خارجی ما در دوران تحریم‌ها بوده است."بر اساس آخرین آمار گمرک ایران، حجم تجارت ایران و امارات متحده عربی در سال 2017 بالغ بر 12.9 میلیارد دلار بوده است که رقم بسیار قابل توجهی است و اهمیت این رقم به ویژه در زمانی که با حجم تجارت ایران با کشورهایی چون قطر و عمان مقایسه می شود، بیشتر درک می‌شود.حجم صادرات ایران به قطر در 11 ماه منتهی به 20 فوریه 2018 بالغ بر 215 میلیون دلار بوده است. این میزان در مدت مشابه سال قبل تنها 92 میلیون دلار بوده است. همچنین حجم واردات ایران از قطر در 10 ماه منتهی به 21 ژانویه 2018 با افزایش 157 درصدی به رقم 21 میلیون دلار رسیده است.به نظر می‌رسد دور زدن محدودیت‌های بانکی مهم‌ترین انگیزه ایران و تجار ایرانی از تمایل به سمت بانک‌های قطری
 به جای بانک‌های اماراتی است.

 آمارهای قابل تامل از زبان دانشمند
این در حالی است که مسعود دانشمند رئیس اتاق بازرگانی ایران و امارات در گفت‌وگو با آفتاب اقتصادی می‌گوید: «اساسا مسقط و دوحه ظرفیت و توان جایگزین شدن دوبی برای تجارت با ایران را ندارند. مثل این می‌ماند که خودرو ژیان بخواهد با خودرو پورشه مسابقه دهد و ما توقع داشته باشیم که برنده شود.» دانشمند گفت: برای اثبات این موضوع من به چند آمار اشاره می‌کنم. از سال 91 تا سال 96، سهم دوبی در صادرات ما حدودا به طور متوسط 12 درصد بوده در حالی که سهم عمان از صادرات ما حدودا 4/0 درصد- یعنی زیر نیم درصد- و سهم قطر از صادرات ما حدود 3/0 درصد بوده است. در همین بازه زمانی 91 تا 96 سهم دوبی از واردات ما حدودا 19 درصد بوده یعنی 19 درصد واردات کل کشور- منهای قاچاق- از دوبی بوده در حالی که سهم عمان از واردات 5/1 درصد و سهم قطر نزدیک به 5/0 درصد بوده است. حال شما ببینید که اساسا چگونه امکان دارد این اعداد خرده ریز را به 5 درصد برسانید. خیلی کار مشکلی است. باید زیر ساخت‌ها مهیا شود. مسائل بانکی حل شود، شرایط کار کردن تجار ایرانی در عمان و قطر راحت شود تا سطح مبادلات تجاری با این دو کشور افزایش یابد.» وی افزود: «درست است که امارات دنباله رو عربستان بوده و این موضوع تا حدی بر روابط تجاری امارات با ما تاثیر گذاشته اما دوبی همچنان مهم‌ترین شریک تجاری منطقه‌ای ایران است.»

نتیجه گیری
همان طور که در گزارش اشاره شد درست است که روابط دوستانه ایران با قطر و عمان می تواند زمینه ساز توسعه روابط تجاری شود اما رسیدن به این هدف احتیاج به گذشت زمان و فراهم کردن همه شرایط مطلوب از سوی این دو کشور برای فعالان اقتصادی ایران دارد. در غیر این صورت تا اطلاع ثانوی، دوبی مهمترین شرکت تجاری ایران در منطقه
 باقی خواهد ماند.