• یکشنبه، 31 شهریور 1398
  • Sunday 22 September 2019
گروه خبر: اخبار‌مهم / اخبار / گفتگو  -  شماره خبر: 10309  -  19 آذر 1396 ساعت 11:30

آفتاب اقتصادی بررسی کرد

هزینه‌ زلزله‌ها برای اقتصاد ایران
آفتاب اقتصادی- علی اکبر سمیعی: زلزله که می‌آید خساراتی بر جای می‌گذارد که بخشی از آن، جانی و بخشی دیگر مالی است. خسارات جانی که جبران ناپذیر است و افرادی که عزیزان خود را در زلزله از دست می‌دهند لطمات روحی و روانی شدیدی می‌بینند و حتی یادآوری زلزله نیز برایشان دردناک است. اما خسارات مالی ناشی از زلزله هم موضوع مهمی است. خانه‌های مردم زلزله زده که محل زندگی آنهاست و مغازه‌ها و کارگاه‌هایی که محل کسب و کار آنهاست در چشم به هم زدنی ویران شده و پس از زلزله باید نوسازی و بازسازی آنها شروع شود. یقینا مردم زلزله زده برای این کار به کمک‌های بلاعوض دولت و وام‌های با بهره کم بانک‌ها نیاز دارند. هر چند بسیاری از این کمک‌ها کفاف هزینه‌های آنها را نمی‌دهد اما هرچه باشد بودن این کمک‌ها از نبودشان بهتر و مرهمی برای زخم‌های زلزله‌زدگان است. کشورمان که روی کمربند زلزله قرار داشته و زلزله‌های زیادی را به خود دیده، لطمات و آسیب‌های زیادی را از این حادثه طبیعی متحمل شده است هرچند تاکنون هیچ آمار رسمی‌ای از خسارات زلزله‌ها به اقتصاد ایران محاسبه و اعلام نشده اما ناگفته پیداست که این خسارت، بسیار هنگفت است. از دست رفتن شغل‌های مردم زلزله‌زده، خسارت مادی به زیرساخت‌های عمومی، بازسازی و نوسازی شهرها و روستاهای زلزله زده فقط و فقط گوشه‌ای از این خسارات مادی است. طبیعتا منابع بودجه‌ای دولت همواره محدود بوده؛ خصوصا در شرایط کنونی که دولت با یک خشکسالی مالی نیز مواجه است و زلزله‌هایی که هر سال یا دو سال یک بار در کشور رخ می‌دهد نیز باعث می‌شود دولت بودجه‌های فوق‌العاده برای این منظور اختصاص دهد و طبیعی است که برای این کار از بودجه‌های زیربنایی کم یا آنها را حذف کند.

محدویت بودجه ای
آفتاب اقتصادی برای بررسی بیشتر این موضوع با مهدی پازوکی اقتصاددان گفتگو کرده است. پازوکی تصریح کرد: «اینکه زلزله‌ها تاکنون چه خساراتی به اقتصاد کشور زده‌اند آمار آن را نه تنها من بلکه هیچ کس ندارد. بخشی از خسارات زلزله، مادی است که باعث از بین رفتن منابع مادی نظیر خانه‌ها و ساختمان‌ها می‌شود. بخشی از خسارات هم مربوط به آسیب‌های روحی و روانی بازماندگان زلزله است که تا سال‌های سال باقی خواهد ماند. البته این نوع خسارات هزینه‌های مادی هم برای دولت به دنبال دارد. بالاخره بچه‌ای که پدر و مادر خود را در زلزله از دست می‌دهد نگهداری او برعهده نهادهای حماتی از جمله سازمان بهزیستی است و طبعا بودجه‌هایی نیز به این منظور باید در نظر گرفته شود.» پازوکی گفت: «اگر دولت ما از دستاوردهای کشورهای توسعه‌یافته در مورد زلزله استفاده کند در آینده هزینه‌ها و خسارات ناشی از زلزله کاهش خواهد یافت. به‌عنوان مثال مشابه همین زلزله‌ای که در کرمانشاه آمد بارها شهرهای ژاپن را لرزانده ولی خسارت زلزله‌ها در ژاپن یک هزارم خسارت ناشی از زلزله‌ها در ایران است و دلیل آن این است که در ژاپن، ساختمان‌ها براساس اصول علمی و کارشناسی ساخته می‌شود. این در حالی است که اکثر ساختمان‌ها در ایران و به ویژه در حاشیه شهرها براساس اصول علمی ساخته نشده است و ساختمان‌های ما از استحکام لازم برخوردار نیستند. وی افزود:«ما باید کاری کنیم که در مقابل زلزله، کمترین خسارت را به لحاظ اقتصادی ببینیم. اگر خدای نکرده در حاشیه شهر تهران مثل پاکدشت مشابه زلزله‌ای که در کرمانشاه رخ داد به وقوع بپیوندد قطعا خسارت و عوارض آن بیشتر از کرمانشاه خواهد بود چون اکثر خانه‌ها در حاشیه شهرها بدون توجه به اصول علمی ساخته شده است.» پازوکی گفت: «وقوع زلزله‌ها در کشور محدودیت‌های فراوانی برای منابع بودجه‌ای دولت ایجاد کرده است. قطعا بودجه‌های عمرانی یا توسعه روستایی که دولت در نظر گرفته بود با وقوع زلزله‌ها بسیار محدود خواهد شد. شما یقین بدانید بودجه عمرانی امسال که 71 هزار میلیارد تومان است به طور کامل تخصیص پیدا نخواهد کرد و در بهترین شرایط نیز بعید می‌دانم بیش از 50 درصد تخصیص یابد و بخشی از این موضوع به خاطر بودجه‌های فوق‌العاده‌ای است که به خاطر زلزله‌ها تخصیص یافته است. دولت که نمی‌تواند از بودجه جاری کم کند و حقوق معلمان، بهداشت، درمان و... را ندهد. پس در این حالت از بودجه عمرانی خواهد کاست و این موضوع بخشی از خسارات و لطماتی است که زلزله‌ها به اقتصاد کشور می‌زنند.»

علاج واقعه قبل از وقوع
همچنین محسن بیگلری نماینده سقز و بانه و عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای در گفتگو با آفتاب اقتصادی در این‌باره تصریح کرد: «ما باید علاج واقعه را از قبل از وقوع کنیم و به این باور برسیم که مقاوم سازی ساختمان‌ها و رعایت اصول فنی در ساخت آنها نه تنها یک هزینه نیست بلکه یک سرمایه‌گذاری اقتصادی است.» وی افزود: «اگر در همین مناطقی که زلزله آمد ساختمان‌ها با رعایت موازین فنی دقیق ساخته می‌شدند و در ساخت آنها از مصالح با کیفیت استفاده می‌شد خسارات مالی و اقتصادی زلزله خیلی خیلی کمتر از میزان فعلی آن بود.» وی افزود: «در بازدیدی که به اتفاق اعضای کمیسیون برنامه از مناطق زلزله زده داشتیم خانه‌هایی را دیدیم که به علت استحکام در ساخت و ساز خسارت‌های بسیار کم و جزئی دیده بودند. باید به این باور برسیم که هرچه برای استحکام ساختمان‌ها و استفاده از مصالح با کیفیت و همچنین نظارت مهندسی بر آنها سرمایه‌گذاری کنیم هزینه‌های دولت بعد از وقوع زلزله برای جبران خسارت‌های اقتصادی ناشی از آن کمتر خواهد شد. »

نتیجه گیری
همانطور که در گزارش بیان شد، هزینه‌های اقتصادی ناشی از زلزله‌هایی که در کشور آمده هنوز به صورت آمار مدونی اعلام نشده اما راه اصلی کاهش این هزینه‌ها، احداث ساختمانها با رعایت دقیق موازین علمی و مهندسی و اعمال نظارت همه جانبه بر آنهاست. این دیگر انتخاب نیست بلکه برای کشورمان یک الزام است.